Leider verzet op Oost-Timor gearresteerd

JAKARTA, 21 NOV. Jose Alejandro 'Xanana' Gusmao, de legendarische guerrilla-leider van de Oosttimorese verzetsbeweging Fretilin die zestien jaar lang ongrijpbaar leek, is in handen gevallen van zijn Indonesische vijanden.

Brigade-generaal Theo Syafei, commandant van het militaire district Oost-Timor, maakte gisterenavond bekend dat Indonesische commando's de voortvluchtige rebellenleider die ochtend in alle vroegte van zijn bed hebben gelicht aan de rand van de hoofdstad Dili. Met de arrestatie van Xanana Gusmao, symbool van het Oosttimorese verzet tegen de Indonesische annexatie van Oost-Timor in 1976, is het kwijnende Fretilin een zware slag toegebracht.

Xanana werd gisterochtend om zes uur opgepakt in de kampong Lahane, even ten zuiden van Dili. Hij was vast in slaap toen een dertigtal Rode Baretten onder leiding van kapitein Tedy L. het huis omsingelden. Volgens commandant Syafei was het leger twee uur eerder op de hoogte gesteld van Xanana's verblijfplaats. De verzetsleider zou meteen zijn ondervraagd en zou “behandeld worden in overeenstemming met de wet”, aldus Syafei.

De arrestatie van Xanana Gusmao bracht het Indonesische legerhoofdkwartier in een staat van lichte euforie. Hoge officieren uit Jakarta, onder wie luchtmacht-chef maarschalk Siboen en het hoofd van de legervoorlichtingsdienst brigadier-generaal Nurhadi Purwosaputro, reisden ogenblikkelijk af naar Dili. Abilio Jose Soares, de in september in dienst getreden gouverneur van Oost-Timor, onderbrak een bezoek aan zijn geboorteplaats Manatuto om Gusmao in de gevangenis op te zoeken en legde daarna een emotionele verklaring af. “Op school in Manatuto was hij mijn beste vriend”, aldus Abilio, een geboren Oosttimorees. “Hij was een goeie jongen, die ruzie altijd uit de weg ging. Het zou mij niet verbazen als hij in al die zestien jaren in de jungle nooit een mens heeft gedood.”

Jose Alejandro Gusmao (45) groeide op in het toenmalige Portugees Oost-Timor. Toen Lissabon, na de Anjerrevolutie in 1974, toestemming gaf om in Oost-Timor politieke partijen op te richten, trad Gusmao toe tot het Timorese Front voor Nationale Bevrijding (Fretilin), een trefpunt van sociaal-democraten en links-radicalen dat zich uitsprak voor de onafhankelijkheid van de kolonie en werd bewapend door het Portugese leger. Na een korte burgeroorlog tegen de twee andere partijen, riep het Fretilin in november 1975 de onafhankelijkheid uit. Daarop viel het Indonesische leger Oost-Timor binnen.

Gusmao trok zich met andere Fretilin-leiders begin 1976 terug in de bergen en begon een guerrilla tegen de Indonesiërs. Onder zijn krijgsnaam Xanana verwierf hij zich internationale faam als ongrijpbaar symbool van het Oosttimorese onafhankelijkheidsstreven. Tijdens een aantal militaire campagnes in de jaren tachtig werd het Fretilin-leger teruggebracht tot enkele verspreid opererende groepjes van niet meer dan driehonderd man. Volgens het Indonesische leger ging Xanana na de opening van Oost-Timor in 1989 over van de gewapende strijd op politieke agitatie onder stedelijke jongeren. Hij zou het brein zijn achter de anti-Indonesische demonstratie van 12 november vorig jaar, die door toedoen van de militairen uitliep op een bloedbad.