Laatste obstakel

DE HANDELSOORLOG tussen de Verenigde Staten en de Europese Gemeenschap is afgelast, maar de boerenoorlog in Frankrijk kondigt zich al aan. De Franse boeren bereiden zich voor op harde confrontaties nu de Europese Gemeenschap en de Verenigde Staten een akkoord over de landbouw hebben gesloten. Zij vormen het allerlaatste obstakel op de lange weg naar de succesvolle afronding van de onderhandelingen over wereldwijde handelsliberalisatie.

Zelfs als de Assemblée Nationale komende woensdag het Europees-Amerikaanse akkoord afwijst, is dat hopelijk een achterhoedegevecht. Frankrijk zal onder zeer zware druk komen te staan in de Europese ministerraad om geen beroep te doen op zijn 'vitale belang', maar zich te schikken naar de voordelen van een handelsakkoord en de boerenprotesten gelaten over zich heen te laten komen. Voorlopig is van gelatenheid in Parijs niets te bespeuren en lijkt het er meer op dat de Franse regering met terugwerkende kracht probeert de landbouwhervorming, die de EG in mei afsprak, terug te draaien.

De EG en de Verenigde Staten hebben beide in de allerlaatste, telefonische onderhandelingen concessies gedaan, waarbij de EG zich in de handen mag knijpen met het bereikte resultaat. De Amerikaanse eis van een volumebeperking voor oliehoudende zaden (zonnebloemen en koolzaad) is vervangen door een beperking van het areaal dat met deze gewassen verbouwd mag worden. De Amerikanen hebben zich eveneens neergelegd bij de inkomenssteun aan Europese boeren in het kader van de hervormingen van het EG-landbouwbeleid. Ten slotte is het percentage van 21 procent waarmee de gesubsidieerde export van landbouwprodukten moet worden verminderd, lager dan wat de Amerikanen eisten.

ZES JAAR nadat in de Uruguayaanse badplaats Punta del Este een begin werd gemaakt met onderhandelingen over handelsliberalisatie in het kader van de GATT, het Algemeen Akkoord voor Tarieven en Handel waarbij 108 landen zijn aangesloten, is een succesvolle afsluiting van deze 'Uruguay-ronde' eindelijk in zicht. Ook al zal de invoering van afspraken tot liberalisatie in de handel van landbouwprodukten, goederen en diensten, tot bescherming van octrooien en versterking van de GATT-regels na ondertekening en ratificatie nog een aantal jaren duren, een GATT-akkoord geeft een positief signaal aan de internationale economie. Het onderstreept dat Europa en de Verenigde Staten blijven vasthouden aan de kaders van multilaterale samenwerking die in de na-oorlogse periode zoveel welvaart hebben opgeleverd. Het gevaar dat Amerika, Japan en Europa zouden terugvallen op protectionisme of zich zouden richten op de vorming van regionale handelsblokken, is verminderd. Voor ontwikkelingslanden en de nieuwe markteconomieën van Oost-Europa biedt een GATT-akkoord uitzicht op vrijere markttoegang tot de industrielanden.

President Bush kan op de valreep van zijn ambtstermijn zijn reputatie als voorvechter van handelsliberalisatie bevestigen. Dat heeft hij te danken aan zijn handelsambassadeur Carla Hills. De EG-onderhandelaars, de Nederlander Andriessen en de Ier MacSharry, hebben de Europese landbouwbelangen vasthoudend verdedigd en in de laatste uren van pendeldiplomatie meer binnengehaald dan redelijkerwijs te verwachten was. Ondanks de tegenwerking, gericht op torpedering van ièder compromis, die ze binnen de Commissie en binnen de Europese ministerraad ondervonden.

EEN GATT-AKKOORD, binnen handbereik, is goed nieuws, ook al zal de economische recessie in de industrielanden hierdoor niet onmiddellijk verdwijnen, maar een stroomstootje vertrouwen is in dit klimaat meer dan welkom. Ook de Franse parlementariërs, die aanstaande woensdag hun oordeel moeten uitspreken over het akkoord, zouden moeten bedenken hoeveel schade een definitieve mislukking van het handelsoverleg zou hebben toegebracht.