Dreigende handelsoorlog afgewend; VS en EG bereiken landbouw-akkoord

BRUSSEL/WASHINGTON, 21 NOV. De Verenigde Staten en de EG hebben een akkoord bereikt over de landbouw. De Europese commissarissen Andriessen (handel) en MacSharry (landbouw) hebben dat gisteravond in Brussel bekendgemaakt. Washington heeft toegezegd een dreigende handelsoorlog over oliezaden af te blazen.

De Franse minister van landbouw Jean-Pierre Soisson heeft het landbouwakkoord als "onaanvaardbaar' afgewezen. De Franse boeren hebben acties aangekondigd. Bondskanselier Kohl verheugde zich over het resultaat.

Met de Amerikaans-Europese stap is een wereldwijd akkoord in het kader van de GATT (Algemene overeenkomst over tarieven en handel) over liberalisering van de wereldhandel binnen handbereik gekomen. Volgens Andriessen zal zo'n GATT-akkoord formeel niet meer voor het eind van het jaar kunnen worden gesloten, maar is voor die tijd wel al een politieke doorbraak mogelijk.

Het akkoord over de landbouw voorziet in een beperking van de gesubsidieerde export van landbouwprodukten met 21 procent. Daarmee wordt in belangrijke mate tegemoet gekomen aan de eis van de VS. Over de oliezaden, het lastigste punt in de onderhandelingen, is afgesproken dat de komende jaren ten minste 10 procent van de hoeveelheid grond uit produktie wordt genomen. Die ondergrens is lager dan de 15 procent braaklegging die de twaalf Europese ministers van landbouw afgelopen voorjaar al overeen waren gekomen bij de hervorming van het gemeenschappelijke landbouwbeleid.

MacSharry zei dat het handelsakkoord binnen de grenzen van de EG-landbouwhervorming blijft, iets wat de afgelopen weken bij voorbaat door Frankrijk fel is bestreden. Hij onderstreept dat de maatregelen alleen betrekking hebben op gesubsidieerde export. Ongesubsidieerde export blijft ongemoeid.

De door MacSharry opgestelde hervorming van het EG-landbouwbeleid is er juist op gericht om door middel van forse prijsverlagingen de Europese landbouwprodukten concurrerend te maken op de vrije wereldmarkt. Volgens het plan-MacSharry krijgen boeren directe inkomenssteun als volledige compensatie voor de prijsdalingen. In het akkoord met de Amerikanen wordt daar niet aan getornd.

Het resultaat dat Andriessen en MacSharry nu hebben bereikt, moet worden bekrachtigd door de EG-ministerraad. Andriessen zei erop te vertrouwen dat men er in zal slagen de raad ervan te overtuigen dat er een “evenwichtig” compromis is bereikt. “In ieder geval een werkbare meerderheid” van die ministerraad, voegde hij er aan toe.

Frankrijk: overeenkomst voldoet niet aan onze eis

Binnen de Europese Commissie is niet gestemd. “Alle leden hebben ons gelukgewenst met het bereikte resultaat”, zei MacSharry op de vraag hoe Commissie-voorzitter Delors heeft gereageerd. MacSharry gaf onlangs tijdelijk zijn functie als onderhandelaar op omdat hij vond dat zijn positie werd ondermijnd door pro-Franse interventies van Delors.

De Franse minister Soisson stelde onmiddellijk dat de voorwaarden die Frankrijk stelde aan een akkoord, niet zijn vervuld. De Franse landbouworganisaties wijzen het akkoord eveneens categorisch af. Na een speciale bijeenkomst van de regering onder leiding van president Mitterrand gaf het Elysée woensdag een verklaring uit waarin twee voorwaarden worden gesteld aan het landbouwakkoord tussen de VS en de EG.

De eerste is dat de consequenties van de overeenkomst niet verder mogen gaan dan die welke voortvloeien uit de herziening van de gemeenschappelijke landbouwpolitiek die de EG-lidstaten in mei dit jaar aanvaardden. De tweede is dat het akkoord deel moet zijn van een 'alomvattende en evenwichtig handelsakkoord' over liberalisering van de wereldhandel in het kader van de GATT.

President Bush, sterk gecommitteerd aan vrijhandel, verwelkomde het akkoord dat hem persoonlijk meer profijt zou hebben opgeleverd als het er voor de presidentsverkiezingen was geweest. “Ik ben uiterst blij om aan te kondigen dat de Verenigde Staten en de Commissie een unaniem akkoord hebben bereikt over een landbouwpakket dat ons in staat zou stellen om voort te gaan met het bereiken van een resultaat in de wereldhandelsbesprekingen”, zei Bush.

Bush heeft als uitgaand president in ieder geval een groot probleem uit de weg geruimd voor zijn opvolger Clinton. Er is niet alleen een handelsoorlog voorkomen maar Clinton zal ook niet alleen te maken krijgen met enorme begrotingsposten voor landbouwsubsidies, die zijn ambitieuze economische plannen zouden kunnen verstoren. De uiteindelijke doorbraak werd aan het eind van de middag per telefoon bereikt, nog geen etmaal na de terugkomst van Andriessen en MacSharry uit Washinghton waar ze hadden onderhandeld met de Amerikaanse handelsafgevaardige Hills en landbouwminister Madigan. De overeenkomst betekent “een overwinning voor de internationale handel”, aldusMacSharry.