Sjostakowitsj iets te mooi bij Leonid Grin

Concert: Residentie Orkest o.l.v. Leonid Grin met Lydia Mordkovitsj (viool). Programma: Vioolconcert, Tsjaikowski; Ouverture Christoffel Columbus en Symfonie nr. 10, Sjostakowitsj. Gehoord: Philipszaal, Den Haag. Herhaling: 20/11 aldaar; 25/11 (20.00u), Radio 4.

Het belangrijkste in de partituren van Dmitri Sjostakowitsj staat altijd tussen de regels door. Dat geldt niet alleen voor de vele autobiografische verwijzingen, maar ook voor de zuiver muzikale inhoud van zijn werken. Zomaar een langzame passage komt eigenlijk niet voor. Zo kent de traagheid vrijwel steeds een diepere laag, een onderhuidse spanning die de komende muzikale explosie al aankondigt. Die diepere lagen zijn onmogelijk aan te wijzen in de partituur, maar als ze niet zijn te horen, blijft een symfonie van Sjostakowitsj ineens in uiterlijkheden steken.

Zo erg was het niet gisteravond in de Haagse Anton Philipszaal, waar de jonge Russische dirigent Leonid Grin het Residentie Orkest door de valkuilen van de Tiende symfonie leidde, maar er bestaan inmiddels zulke diepgaande uitvoeringen van Sjostakowitsj (bijvoorbeeld van dirigent Mravinski met de Leningraders), dat het niet meevalt om daar nog iets aan toe te voegen. Grin deed zijn best om de langzame tempi mooi slepend te krijgen en de snelle een zekere jachtigheid te geven, en het orkest volgde goed (op een paar missers in de allersnelste passages en wat ritmische onvastigheden aan het slot na), maar dat kon niet verhinderen dat het werk te veel als mooie buitenkant klonk.

Minder op dreef was de dirigent in het Vioolconcert van Tsjaikowski. Hij begeleidde tam en traag. Maar in dit geval lag de schuld vooral bij de soliste, de Russische violiste Lydia Mordkovitsj. Ongenuanceerd, slordig en bij vlagen behoorlijk vals klonk haar interpretatie van Tsjaikowsi's prachtige muziek. In de "Canzonetta' vertaalde ze verstilling in een bleke fluistertoon en de zwierige vaart van snelle passages klonk grof en ruw.

Dat daarvoor nog de aardige, snijdende, maar wel erg korte Ouverture Christoffel Columbus van Sjostakowitsj had geklonken, was iedereen toen al lang vergeten.