"Rol spion "King Kong' bij slag om Arnhem cruciaal'

ROTTERDAM, 20 NOV. In tegenstelling tot wat tot dusver algemeen werd aangenomen heeft het "verraad van Arnhem' door de dubbelspion Chr. Lindemans (alias King Kong) in 1944 wel degelijk effect gehad. Dit zegt de Rotterdamse historicus, B. de Graaff in zijn volgende week te verschijnen boek "Spion in de tuin'.

Volgens De Graaff heeft Lindemans "Arnhem' zelfs tweemaal aan de Duitsers verraden. Medio september 1944 sprak hij met Duitse militaire autoriteiten in Vught over een binnen twee dagen te beginnen Brits grondoffensief vanuit Eindhoven naar het noorden. Deze informatie werd door de Duitsers geloofd waarna zij tegenmaatregelen namen en bij Valkenswaard de geallieerde opmars wisten te blokkeren. Toen Lindemans een dag later in Driebergen aan Duitse autoriteiten aldaar ook over aanstaande luchtlandingen vertelde, werden zijn mededelingen voor onjuist gehouden en werden er van Duitse kant geen militaire maatregelen getroffen.

De Graaff zegt dat men er in militair-historische kringen tegenwoordig vrij algemeen vanuit gaat dat de Britse operatie "Market Garden' niet bij Arnhem werd verloren, maar door het oponthoud van de Britse grondtroepen vanaf Eindhoven. Daarop baseert hij zijn stelling dat het verraad van Lindemans catastrofale gevolgen heeft gehad.

Na zijn contacten met de Duitsers wist Lindemans, ook al werd hij door geallieerde inlichtingendiensten gewantrouwd, binnen te dringen in het hoofdkwartier van prins Bernhard in Noord-België. Op voorspraak van de prins werd hij belast met de opzet van een radionetwerk in de regio-Antwerpen, zo heeft De Graaff in Canadese documenten ontdekt. Op 28 oktober 1944 werd hij als dubbelspion gearresteerd. Historicus De Graaff zei ons vanmorgen dat hij over de relatie tussen prins Bernhard en Lindemans overigens weinig heeft gevonden dat niet al eerder bekend was.

Wel schrijft De Graaff in zijn boek over brieven van de prins aan zijn biograaf, de Amerikaan Alden Hatch, waaruit zou blijken dat de Nederlandse regering het Koninklijk Huis extra financiële hulp heeft geboden zonder daarover het parlement te informeren.

Prins Bernhard heeft begin jaren '60 aan zijn biograaf Alden Hatch gesuggereerd dat de regering het Koninklijk Huis extra financiële hulp heeft geboden zonder daarover het parlement te informeren. De Graaff citeert een brief van Bernhard aan Alden Hatch, gedateerd 25 maart 1962, waarin de prins schrijft dat “er een paar dingen zijn waarvan het duidelijk is dat daarover onmogelijk iets kan worden gepubliceerd”. Daarbij ging het volgens de prins “in het bijzonder om de financiële situatie” van het Koninklijk Huis, “aangezien de regering ons veel helpt, maar sub rosa, niet via het parlement of door wetgeving”.

Onduidelijk blijft in het boek van De Graaff waaruit de extra hulp aan de Oranjes heeft bestaan. Heimelijke extra financiële steun kan zich hebben voorgedaan in de periode dat Bernhard veel contact had met Hatch (het kabinet-De Quay: 1959-1963) en daarvoor. Hoofddirecteur H. van der Voet van de Rijksvoorlichtingsdienst is geen voorbeeld van financiële hulp aan het Koninklijk Huis buiten het parlement om bekend. De vergoedingen voor leden van het Koninklijk Huis en alle bijkomende kosten staan elk jaar vermeld in de Rijksbegroting, aldus Van der Voet.

De biografie van Alden Hatch is wel door prins Bernhard geautoriseerd, zo blijkt uit het archiefmateriaal dat historicus De Graaff heeft geraadpleegd. Bernhard had daar zelf twijfel over gezaaid door in 1986 aan de journalist Fred Lammers van Trouw te verklaren dat aan het werk van Hatch niet veel waarde moest worden gehecht omdat er “zoveel fouten” in zouden staan. Dat was mijn eigen schuld, verklaarde Bernhard in 1986, omdat hij “destijds te lui was geweest om het manuscript te lezen”. Maar De Graaff toont aan dat Bernhard in 1962 Hatch heeft bezocht om diens manuscript te bespreken en samen met koningin Juliana het deel van Hatch' tekst dat betrekking had op de Greet Hofman-affaire, de gebedsgenezeres die in de jaren '50 een grote invloed had op Juliana, heeft herschreven.

RVD-directeur Van der Voet heeft gisteravond het manuscript van De Graaff gelezen. Over de affaire King Kong zegt hij: “Zes jaar geleden, toen het graf van Lindemans in Rotterdam werd geopend, werd ik al moe van al die verhalen. King Kong is een schilderachtige figuur geweest, en Bernhard is dat nog steeds. Dat levert altijd weer stof op voor schrijvers.”