Ritzen wil studieschuld vervroegd laten aflossen

DEN HAAG, 20 NOV. Minister Ritzen (onderwijs) wil afgestudeerden volgend jaar de mogelijkheid geven met korting hun studieschuld vervroegd af te lossen. Die vervroegde aflossing moet honderd miljoen gulden opleveren, die Ritzen nodig heeft voor de 342 miljoen gulden die hij volgend jaar moet bezuinigen.

Het kabinet vergadert vandaag over de nadere invulling van twee miljard gulden aan bezuinigingen. In het voorjaar zal nog eens 750 miljoen gulden extra aan bezuinigingen moeten worden verdeeld, maar dat bedrag zal waarschijnlijk verlaagd worden met de meevaller van driehonderd miljoen die minster Ritzen deze week heeft geboekt met de verkoop van HBO-scholen.

Het kabinet zal naar verwachting tot vanavond laat doorvergaderen. Volgende week moeten de wijzigingen van de begroting naar de Kamer worden gezonden, nadat de Raad van State er over heeft geadviseerd.

De ministers moeten ook aangeven hoe zij de bezuinigingen van bijna anderhalf miljard op de begroting in 1994 structureel zullen dekken. Minister Ritzen zal daarbij waarschijnlijk in grote problemen raken, omdat het middel van vervroegde aflossing van studieleningen een tijdelijke maatregel is die, wegens de korting die de aflossers krijgen, het ministerie op de langere termijn zelfs extra geld kost.

Structurele maatregelen zijn bij Onderwijs moeilijk te vinden omdat Ritzen niet op de salarissen van het onderwijspersoneel wil bezuinigen; een post die tachtig procent van zijn begroting uitmaakt. De CDA-fractie in de Tweede Kamer heeft gedreigd het akkoord over de onderwijssalarissen, dat minister Ritzen vorige week sloot met de onderwijsbonden ter waarde van 211 miljoen in 1993, open te breken, als zijn bezuinigingen voor dat jaar “niet bevredigend” zijn.

Ritzen zou naar verluidt voor volgend jaar de al aangekondigde korting op de studiefinanciering voor MBO-ers verder willen aanscherpen. Bovendien zou hij de beperking van de studiebeurs tot kinderbijslagniveau, die in de begroting van 1992 was aangekondigd voor middelbare scholieren, ook op andere groepen leerlingen willen toepassen. De rest van de bezuinigingen zoekt Ritzen vooral in het uitstel van bepaalde projecten, onder meer in de internationale samenwerking.

Ook minister Pronk (ontwikkelingssamenwerking), die 62 miljoen extra moet bezuinigen, heeft er vooral moeite mee dat dit bedrag ook in latere jaren zal worden gekort op zijn begroting.

Minister Ter Beek (defensie) moet volgend jaar 420 miljoen bezuinigen. Ter Beek zoekt die bezuinigingen in vermindering van de afdrachten aan de NAVO en aan de uitgaven voor materieel.

Het ministerie van verkeer en waterstaat moet volgend jaar 161 miljoen gulden bezuinigen. Minister Maij-Weggen denkt aan een bezuiniging van tien miljoen gulden op het onderzoeksbudget. Verder hoopt ze zeventig à tachtig miljoen te halen uit een besparing van de vervroegde aflossing van de oude kapitaallasten bij het openbaar vervoer.

Ook ziet ze mogelijkheden bij de Nederlandse Spoorwegen: omdat de NS minder hebben geleend van het Rijk dan in het begin van de regeringsperiode nog werd aangenomen, houdt Maij-Weggen volgend jaar een bedrag over van 65 miljoen gulden.

Het ministerie van VROM moet volgend jaar 390,5 miljoen gulden bezuinigen. Naar verluidt zal vooral de Rijksgebouwendienst moeten inleveren door investeringen en uitgaven voor zich uit te schuiven. Staatssecretaris Heerma wil aflossingen op leningen van woningbouwverenigingen uitstellen. Verder zal een aantal milieusubsidies voor het bedrijfsleven worden afgeschaft.

Van de gemeenten en de provincies wordt een bijdrage van vijftig miljoen gulden verwacht. Hoofddirecteur K. de Vries van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) heeft vandaag laten weten dit bedrag onevenredig hoog te vinden. In het blad van de VNG schrijft De Vries dat gemeenten en provincies, tegen de afspraken in, in verhouding nu meer moeten bezuiningen dan het Rijk. “Als willekeur in de relatie tussen rijk en gemeenten haar intrede doet, breken er voor het openbaar bestuur barre tijden aan.”