Mandela en ANC lopen uit de pas

JOHANNESBURG, 20 NOV. Wie de Zuidafrikaanse bevrijdingsbeweging van nabij volgt, weet inmiddels dat een ANC-standpunt niet per definitie hèt ANC-standpunt is. Maar een hemelsbreed verschil tussen een officiële ANC-verklaring op papier en openbare uitlatingen van ANC-voorzitter Nelson Mandela - dat is vrij uitzonderlijk.

Het gebeurde gisteren, naar aanleiding van president De Klerks beslissing om een generaal te belasten met het onderzoek naar de dirty tricks van de militaire inlichtingendienst (MI) tegen het ANC. In de ochtend na het kabinetsberaad kwam het Departement voor Informatie en Publiciteit van het ANC met een sterk afkeurende verklaring: “Het leger en de politie hebben alle geloofwaardigheid verloren en kunnen zichzelf niet onderzoeken”. Het ANC eiste een onafhankelijk onderzoek en “de onmiddellijke schorsing” van alle verdachte militairen.

Een paar uur later sloeg Mandela tegenover journalisten een geheel andere toon aan. Hij zei dat De Klerks maatregelen “een goede bemoedigende stap waren”. Mandela was “niet teleurgesteld” door de benoeming van de generaal.

Nu spreekt de ANC-leider de laatste weken de taal der verzoening en lijkt hij De Klerk - zijn enige onderhandelingsalternatief - in bescherming te willen nemen tegen krachten die hem ondermijnen. Maar dit ging ook het hoofdkantoor te ver. Een ANC-woordvoerder, gevraagd om commentaar, zei gistermiddag: “Wij begrijpen het ook niet. Hij had de verklaring toch vooraf gezien.” De zaak werd uitgezocht, waarschijnlijk had een journalist de woorden verkeerd begrepen.

Vanmorgen stonden de woorden van Mandela nog recht overeind. Een andere ANC-woordvoerder probeerde een en ander nog aan elkaar te breien: de verklaring is van het ANC, Mandela uitte “een gezichtspunt”. “Maar nergens ter wereld vind je dat de mening van de leider altijd hetzelfde is als die van de organisatie.” Wie moeten we dan geloven? “Op dit moment raad ik u aan vast te houden aan de officiële ANC-verklaring.”