Lightfoot laat dansers als koboldjes door de ruimte springen

Gezelschap: Nederlands Dans Theater. Nieuw werk: Seconds; choreografie en toneelbeeld: Paul Lightfoot; muziek: Antonio Vivaldi; kostuums: Sol León; licht: Joop Caboort; begeleiding: Nederlands Balletorkest o.l.v. Nicolette Fraillon m.m.v. het koor van het Nederlands Dans Theater en Rachel Ann Morgan, alt en Jan Opsitos, viool. Gezien: 19/11 AT&T Danstheater, Den Haag. Daar nog te zien: 20 en 21/11; verder 1, 2 en 5/12 Amsterdam en 3 en 4/12 Rotterdam.

Paul Lightfoot, sinds 1985 als danser bij het Nederlands Dans Theater werkzaam, presenteerde zijn eerste choreografie tijdens een van de workshops die het gezelschap jaarlijks organiseert. Dat debuut resulteerde in een opdracht om in 1989 voor de jongerengroep van het NDT een ballet te creëren, gevolgd door een tweede opdracht in 1991. Nu heeft hij voor het eerst een werk voor de grote groep gemaakt. Hij noemde het Seconds en koos fragmenten uit het "Gloria', "Nisi Dominus' en "Concerto in a mineur' van Antonio Vivaldi als muzikale begeleiding.

Met die keuze zette hij het publiek al direct op het verkeerde been, want in plaats van op die gewijde composities een voor de hand liggende zelfde sfeer te hanteren, laat hij zijn acht dansers - vier vrouwen en vier mannen - als koboldjes door de ruimte bewegen. Zij zitten eerst vastgebonden op stoelen die op hun beurt weer aan uit de lucht hangende touwen bevestigd zijn. Ondersteboven hangend, heen en weer schommelend en dribbelend krioelen zij door elkaar, soms bij elkaar komend en geluidloos het "Gloria' meezingend. De stoelen vormen een veilig plekje van waaruit toch losgebroken wil worden. Als dat gebeurt, gaat de stoel omhoog: een verloren houvast. Eén voor één worden de figuren geconfronteerd met een bevrijdende en tegelijkertijd beangstigende zelfstandigheid, waarbij men telkens onbeholpen steun bij elkaar zoekt. Eén vrouw onttrekt zich aan dat proces. Zij blijft op haar stoel en zelfs wanneer zij zich er ten slotte toch van losmaakt, verliest zij hem niet. Hij blijft haar omringen.

Lightfoot laat zijn dansers op een ongepolijste, bijna groteske manier bewegen, alsof zij meegesleept worden door de opgewekte emoties en er geen uitgebalanceerde en overdachte vorm aan kunnen geven. Benen en lijven spartelen, armen zwaaien door de lucht en sprongen zien eruit als capriolen van net geboren lammeren. En dat alles op die lieflijke Vivaldi-muziek. In de kostuums zit dezelfde dubbelzinnigheid: keurige witte bloesjes voor de meisjes en eenvoudige, aardkleurige hemden voor de jongens met daaronder korte onderbroekjes. De volwassenheid is wel begonnen maar nog lang niet voltooid. Een verfrissend ballet met een snuifje humor en een korreltje drama. Geen rijp ballet. Daarvoor mist het de hechte samenhang en opbouw en een raffinement in bewegingsvariatie. De dansers vertolkten het uitstekend, zoals dat ook gebeurde in de overige programma-onderdelen, Nacho Duato's prachtige Duende en Jiri Kylians intrigerende As if never been en zijn bijzondere solo Silent Cries, waarin ditmaal Fiona Lummis te zien was. Zij interpreteerde het voor Sabine Kupferberg geschreven werk op een geheel andere, maar zeker niet minder overtuigende wijze. Haar benadering is vrouwelijker, zachter en melancholieker, waardoor er nieuwe accenten en facetten in naar voren kwamen. Fascinerend.