Kamer denkt weer aan militaire actie Bosnië

DEN HAAG, 20 NOV. Binnen het Nederlandse parlement en ook in het kabinet gaan weer stemmen op binnen de EG op hardere militaire maatregelen aan te dringen. Dit nu nu de barre Balkan-winter nadert en Rode Kruis en VN-vluchtelingenorganisatie in het bijzonder in Bosnië-Herzegovina een catastrofe voorspellen. In de beide regeringsfracties komen eerder dit jaar ook al voorgestelde plannen terug om met militaire dwang "vrije zones' te creëren, waar mensen naar toe kunnen vluchten en waar ze onderdak en eten krijgen.

Eerdere plannen in die richting, van Nederlandse en Duitse zijde, stuitten af op tegenstand van onder andere Frankrijk en Engeland. Bovendien, zo luidde de argumentatie een half jaar geleden, zou je met het inrichten van dergelijke "safe havens' de etnische zuiveringen door de Serviërs alleen maar ondersteunen. Nu de winter invalt en er in sommige streken nu al bijna geen voedsel meer is en er een massaal sterven voor de deur staat, komen deze oude plannen weer te voorschijn. Minister Van den Broek van buitenlandse zaken krijgt daarbij de vraag voorgelegd of hij zijn oude plan om als er dan geen steun voor hardere acties van de Gemeenschap als geheel te verkrijgen was, die zaak dan met een aantal gelijkgestemde landen, wel of niet EG-lid, aan te pakken en een aanbod aan de Verenigde Naties te doen. De minister heeft inmiddels aangekondigd dat hij op de EG-top in Edinburgh half december opnieuw op verdergaande maatregelen zal aandringen.

Ook premier Lubbers herinnerde er in de Eerste Kamer aan dat Nederland in een vroeg stadium om sterkere drukmiddelen heeft gevraagd. “Dat is helaas niet gelukt. Er ontbreekt in Europa een goed samenhangend beleid op dit punt. Wij kregen het niet voor elkaar tijdens ons voorzitterschap en daarna is het ook niet gelukt. Ik vind dat een in-tragische situatie, omdat ook het afwegingskader - wat moet er gebeuren en waartoe is men bereid - er kennelijk niet is. Ik kan het nog wat harder zeggen: de supermachten zijn weg, maar er is geen nieuw leiderschap voor in de plaats gekomen.”

Wat Bosnië betreft gaat het, aldus de premier, om de fundamentele vraag of West-Europa, of de vrije wereld, in staat en bereid is om aan de gruwelijkheden in het voormalig Joegoslavië een eind te maken. Het antwoord van Lubbers is dat die bereidheid niet bestaat. “Wij verkeren in de tragische toestand dat het op het ogenblik niet goed zit.”