De pc in dienst van de Heer

Als scholier en als student was ik verzot op obscure tijdschriften, van de Rode Tribune tot en met de Wachttoren. Blaadjes waarin een extremisme werd beleden dat een parodie was op zichzelf, dus leesvoer met een hoge amusementswaarde. Het verwarrende daarbij vond ik dat er blijkbaar ergens denkende wezens waren die in volle ernst gedachten vormden en opschreven die voor mij evident belachelijk waren.

Alles went, en toch was die geamuseerde verwarring er opeens weer toen een exemplaar van het Christian Computing Magazine (CCM) mijn pad kruiste. Een Amerikaans maandblad, geheel gewijd aan het gelovig gebruiken van computers! Maakt het dan wat uit, was mijn eerste reactie. Is een boekhouding of een ledenadministratie namens Onze Lieve Heer iets anders dan een wereldlijke, een heidense of een ketterse? Softwarematig is het natuurlijk allemaal hetzelfde.

Dat mag zo zijn, maar kerken hebben blijkbaar een speciale benadering nodig om tot de computer te geraken. Ze lopen achter. Hoe komt het, vraagt een columnist in CCM zich af, dat de kerk altijd als laatste profiteert van de moderne technologie? “Kunnen we ons permitteren om met technologie minder geavanceerd te zijn dan we zijn in onze theologie?” Om vervolgens, zonder deze interessante vragen een antwoord waardig te keuren, over te gaan tot het bespreken van een faxmodem (geeft uw computer de mogelijkheid om faxen te versturen en te ontvangen) die een omwenteling teweeg zal brengen in the way you send the Word.

Het is misschien een geldkwestie, maar dat zou het niet mogen zijn, betoogt een andere schrijver. Church management software betaalt zichzelf, al was het maar omdat je de gelovigen er vaker en meer gericht aan kunt herinneren dat ze weer eens wat moeten overmaken. "Pakketten' die voor dat doel zijn gemaakt heten bijvoorbeeld Church Partner of Heaven Cent. “Nu een computer kopen is zakelijk gezien verstandig en getuigt van goed rentmeesterschap van de rijkdommen van de Heer.”

In werkelijkheid gaat het natuurlijk gewoon om knoppenangst. Er is een sterk statistisch verband tussen gelovigheid aan de ene kant en conservatisme, alfa-geaardheid en ouderdom anderzijds. Geen eigenschappen die goed samengaan met onvervaard timmeren op de toetsen. Dat wordt bevestigd door de redactionele artikelen in CCM, die, o verademing, van de lezer nauwelijks voorkennis verlangen. Genoeg van het sectarische koeterwaals van andere PC-tijdschriften? Lees het Christian Computing Magazine!

De meeste advertenties in CCM pogen de lezer aan te spreken op zijn christen-zijn. Intelligence You Can Believe In, snoeft bijvoorbeeld Ark Multimedia Publishing. En: “3500 jaar vóór IBM of Mac verlangde God de eerste database”, weet het bedrijf By The Numbers, onder verwijzing naar Numeri 1 vers 1 en 2. Inderdaad, daar staat het: God gelast Mozes en Aäron de Israelieten te tellen “naar hun geslachten en families”. Een database moet, omdat God zelf het ook doet. CCM puilt uit van de advertenties, dus kennelijk is de christelijke automatisering in de VS een lucratieve business.

Nu gaat echt godvruchtig computergebruik natuurlijk verder dan tekstverwerking, boekhouding en database. Bijbelstudieprogramma's worden in massa's aangeboden (HyperBible, Illuminated Scriptures, Bible Master). Zoeken naar bepaalde woorden of woordcombinaties, hele citaten met een druk op de knop in je preek of je scriptie dumpen, het tijdperk van de elektronische bijbelvastheid is daar. Speciaal voor de dominee is er SermonWare, met toepasselijke citaten en zelfs bruikbare grappen voor elk betoog. Ook zijn er elektronische vragenlijsten die het de geestelijke mogelijk maken vast te stellen wat er loos is met een gelovige in geestelijke nood, en of twee mensen met trouwplannen wel bij elkaar passen. Met deze preaching aids en church productivity software kan de kerk meer doen in minder tijd, en flexibeler en klantvriendelijker opereren.

Ook buiten de kerk kan de computer vroom worden gebruikt. Zo schijnt er een computerspelletje te bestaan “met verbluffend beeld en geluid!” dat op een of andere manier “christelijke waarden overbrengt”. De advertentie geeft helaas geen details. Veel details daarentegen in een artikel van hoofdredacteur Steve Hewitt (die, kenmerk van obscure blaadjes, de helft van de redactionele ruimte in zijn eentje vult) over een christelijke agenda voor in de pc. Het programma heet In His Time en heeft “ingebouwde applicaties die de gebruiker helpen zijn geestelijke groei te vergroten(!), zowel in zijn gebedsleven als in zijn dagelijkse momenten van bezinning”. De gebruiker kan ervoor kiezen om aan het begin van elke dag te worden geconfronteerd met een christelijke spotprent, een bijbelcitaat of een korte overweging. Of alle drie. Behalve alle voor de hand liggende agendafuncties kent In His Time een dagelijks Gebedsjournaal, een soort boodschappenlijstje voor de Heer. Dat kan desgewenst worden gekoppeld aan andere functies, zoals de afspraken, zodat je niet vergeet om te bidden voor het welslagen van de afspraken van de volgende dag. Het Lofdagboek biedt de mogelijkheid om bij te houden in hoeverre de gebeden zijn verhoord. Wat ontbreekt is een optie om de computer het Lofdagboek te laten aftrekken van alle Gebedsjournaals, om te komen tot een Vloekboek: een lijst van gebeden die niet zijn verhoord.

Het blijkt dat de computer voor de christen niet alleen uitkomsten biedt. In een column wordt het droevige verhaal verteld van een dominee die via elektronische prikborden (Bulletin Board Systems, BBS) contacten legde die verkeerd uitpakten. Zijn achtvoudig overspel werd uiteindelijk ontdekt door zijn zoon, die ruim zestig pornografische diskettes bij de computer vond. Moeder wist niets van computers. “Satan beseft wat een instrument een BBS kan zijn voor zijn zaak.”