Amerikanen openen aanval op Japanse computermarkt

TOKIO, 20 NOV. Wat niemand voor mogelijk hield, is gebeurd: de Amerikanen hebben de aanval geopend op de Japanse computermarkt. In de elektronica-wijk Akihabara van Tokio is de opmars van Amerikaanse merken zichtbaar in de uitbundige lichtreclame waar de wijk beroemd om is. Op de vijf verdiepingen van het grote computerwarenhuis Laox bezetten IBM, Compaq, Dell en Apple strategische posities.

Compaq vuurde het zwaarste schot af toen het op 1 oktober zijn nieuwste serie, Prolinea, voor 226.000 yen (3000 gulden) in Japan op de markt bracht, bijna een derde goedkoper dan vergelijkbare Japanse computers. Nog geen drie weken later volgde IBM met een forse prijsverlaging voor zijn PS/V. Daarmee brachten de Amerikaanse fabrikanten de prijs van hun personal computers in Japan op hetzelfde niveau als die in het Westen.

Japanse fabrikanten doen alsof hun neus bloedt. NEC, dat in het eigen Japan heer en meester is met 53,1 procent van de markt, wuift het gevaar luchtig weg. “NEC's positie is ijzersterk” zegt een woordvoerder van het concern. Volgens hem kan NEC niet geloven dat Japanse consumenten hun eigen, vertrouwde merken de rug toekeren en massaal besluiten een buitenlandse computer te kopen, alleen vanwege een lagere prijs. Maar IBM, met een marktaandeel van zeven procent, mikt op korte termijn op ten minste tien procent. Compaq wil zijn marktaandeel op de tweede computermarkt ter wereld in een paar jaar verdubbelen. En Apple slaat op zijn manier het beeld aan diggelen dat de Japanse markt potdicht zit. Door prijsverlagingen penetreert Apple met succes in Japan met zijn eigen, gebruikersvriendelijke besturings-software.

Wat de Japanse producenten het meest zou moeten verontrusten is dat in Japanse personal computers niet langer eigen Japanse micro-processoren en eigen Japanse besturings-software worden toegepast. Bijna alle computers hebben nu processoren en software van Amerikaanse makelij. Die slag hebben de Amerikanen al binnen. De micro-processoren zijn van het Californische Intel. En vrijwel alle Japanse computers zijn tegenwoordig uitgerust met het MS-DOS besturingsmechanisme van het Amerikaanse Microsoft. “Ons marktaandeel is bijna honderd procent”, beaamt Hideki-san van Microsoft Japan in Tokio.

Nog hadden de Japanse producenten op hun thuismarkt een niet onbelangrijk voordeel boven Westerse fabrikanten, doordat zij de Amerikaanse besturings-software uitrustten met Japanse leestekens. Bij computers van bij voorbeeld IBM waren die niet ingebouwd. Japanse consumenten van IBM-computers konden daardoor maar een beperkt aantal software-programma's in het Japanse schrift gebruiken en waren zodoende gehandicapt.

Maar het voordeel verdwijnt snel, nu ook in Japan de nieuwste software-technologie steeds breder toepassing vindt: Windows, een aanvulling op MS-DOS, die het gebruik van elk willekeurig letterschrift mogelijk maakt. Ook deze software is van Microsoft. Windows geeft grafische afbeeldingen en is zodoende bij uitstek geschikt voor de weergave van de karakters van het Kanji. Bij NEC beseft men welke grote kansen Windows de buitenlandse fabrikanten biedt, maar men denkt dat het zo'n vaart niet zal lopen en weet onmiddellijk nieuwe nadelen op te sommen. “Een computer met Windows werkt vijf keer zo traag”, zegt de woordvoerder van NEC. Maakt NEC een beoordelingsfout? Een analist in Tokio: “De vertraging is helemaal niet zo groot als NEC denkt, bovendien werken de nieuwste personal computers al met zulke snelle processoren dat je van de vertraging niets meer merkt”.

Voor de Japanse consument lijkt het dan ook geen verschil meer te maken welke computer hij koopt. Zowel op een Japanse als op een buitenlandse computer kan hij nu moeiteloos in Japans gestelde software gebruiken. “Klopt”, zegt Hideki-san van Microsoft. Waarom zou hij dan nog kiezen voor een Japanse computer? “Dat is niet makkelijk te beantwoorden”, zegt hij, niet kunnen zeggend wat nog het voordeel is van een Japanse computer. Staat Japan een omwenteling te wachten en kan die betekenen dat straks NEC zijn overheersende positie in Japan zal verliezen? Hideki-san durft daarover geen voorspelling te doen. Maar hij wijst er wel op dat IBM al oprukt. “IBM is nu al een sterke positie aan het verwerven bij de grote Japanse concerns.” Over een jaar zal duidelijk zijn hoe de kaarten liggen, meent hij. “De markt zal uitmaken wat de beste computer is. De consument beslist.”