Amerikaans

Waarom ik zo weinig op had met jonge Amerikaanse kunstenaars, is mij de afgelopen weken een paar keer gevraagd.

Niemand vroeg of ik niet een bijzondere interesse heb voor jonge kunstenaars uit Portugal of Polen. Zulke vragen of veronderstellingen zijn jaren geleden al opgekomen - in mijn geval tien jaar geleden ten tijde van de Documenta 1982. Toen viel het op dat die tentoonstelling veel minder Amerikanen liet zien dan bij zulke gelegenheden gebruikelijk was. Amerikaanse recensenten hebben zich daarover kwaad gemaakt; en onze belangstelling voor wat meer verborgen Europese kunstenaars werd "romantisch' genoemd.

Inderdaad zie ik geen reden om de Amerikaanse kunst nu nog een bijzondere plaats toe te kennen. Kort samengevat is het traditionele Modernisme, dat de moderne kunst zo beïnvloed heeft, de weg gegaan van Parijs naar New York. Aanvankelijk was wat in Parijs gemaakt werd sterk bepalend; ook wie elders werkte kon daar moeilijk omheen. Later gold dat voor New York, maar de positie van dit centrum is nu ook veranderd. Minimal art en conceptuele kunst waren de laatste stromingen die het fort met glorie bezet hielden. Het krachtige, dynamische beeld van New York verbrokkelde. Europese ontwikkelingen ondermijnden het; en het is kenmerkend dat in de jaren tachtig ook de Amerikaanse aandacht voor Europese kunst enorm is toegenomen. De kwaliteit van Amerikaanse kunstenaars, van David Salle tot Jeff Koons (en jonger), is nu uiterst individueel bepaald. Uiteindelijk is dat natuurlijk zo met elke kunstenaar, maar in de context van een sterke en scherpe stijl zien ook wat mindere talenten er goed uit. Dat geldt bij voorbeeld voor Juan Gris of Bart van der Leck of Larry Bell.

Het mooie is dat de positie van New York, voor zover ik kan zien, niet door een ander centrum is overgenomen. Het kunstlandschap is zeer open; het wordt gevoed door lokale inspiratie en, tegelijkertijd, door een zeer intense supranationale informatiestroom die alle kunst overal bekend maakt. Dat is een goede ontwikkeling, die ons bovendien in staat stelt allerlei oudere kunstenaars die vroeger in de schaduw van het modernisme verborgen bleven opnieuw of eindelijk te ontdekken. Voor ons ligt een grote rijkdom.