Onrust over luchttransport radio-actief materiaal

BONN, 19 NOV. In en buiten Duitsland is ongerustheid ontstaan over een aanstaand transport van radio-actief materiaal naar Schotland. De Duitse minister van milieu, Klaus Töpfer (CDU), wil 123 onbestraalde brandstof-staven van een geoxyderd plutonium/uranium-mengsel in de loop van volgende week per vliegtuig uit een bewaarmagazijn in Hanau laten overbrengen naar een snelle-kweekreactor in het Schotse Dounreay. De 1,2 ton zware lading (elk element weegt 130 kilo) zou in zeven vluchten moeten worden overgebracht.

Nu een scheepstransport, met het Japanse schip Akatsuki Maru, van 1,5 ton plutoniumdioxyde van Cherbourg naar Japan, mede dankzij de protestacties van de milieu-organisatie Greenpeace, al sinds een week voor grote internationale ongerustheid zorgt, heeft Töpfers ministerie vorige week vrijdag met een persverklaring het aanstaande vervoer naar Dounreay aangekondigd.

Het gaat om elementen die in Hanau bij de Siemens-dochter SBK ("Schnell-Brüter-Kernkraftwerksgesellschaft') zijn vervaardigd voor de oorspronkelijk geplande Belgisch/Nederlands/Duitse snelle-kweekreactor in Kalkar (nabij Kleef). Nu het Kalkar-project (kosten ruim tien miljard mark) is afgeblazen zoekt deze SBK naar een koper van de brandstofstaven of tenminste naar een mogelijkheid om ze elders op te slaan. Want volgens het weekblad Der Spiegel van deze week moet alleen voor de huur van de opslagruimte in Hanau per maand 250.000 mark worden betaald.

Volgens het ministerie van milieu in Bonn moet er in het magazijn bovendien ander nucleair materiaal worden opgeslagen. Of eigenlijk: Siemens heeft dat magazijn nodig en dreigt dochter SBK met de extra kosten te belasten. SBK stelt de overheid verantwoordelijk, na de afgelasting van het Kalkar-project, en wil schadevergoeding van de regering in Bonn (die die weer wil verhalen op de deelstaatregering van Noordrijn-Westfalen, die het op haar grondgebied gelegen Kalkar-project beëindigde).

De bedoeling van de opslag in Dounreay is om het materiaal tijdelijk op te slaan, in afwachting van een latere, nader goed te keuren, koper. De Britse regering heeft de experimentele snelle-kweekreactor in Dounreay voorshands gesloten, zij gaat eind 1994 geheel dicht. Voor die tijd moet SBK, conform een lopend contract en de regels van het internationale Atoomagentschap in Wenen (IAEA), een goedgekeurde (Westelijke) koper zien te vinden.

Woordvoerder Franz-August Emde van het Duitse milieu-ministerie zei vanmorgen desgevraagd dat het bij het transport gaat om een onbestraald zeer laag-radio-actief “dioxidemengsel”, dat “deel is van een metaalverbinding”. Er is daarom volgens hem, ook als een vliegtuig zou neerstorten, geen explosiegevaar en ook geen gevaar dat bij brand hoog radio-actieve stoffen zouden vrijkomen. “Er is dus geen enkele reden is om nerveus te doen over het transport”, aldus Emde. Volgens hem is het persbericht vorige week juist uitgegeven “omdat mensen nu eenmaal nerveus worden als zij van plutonium-transporten horen”. Een onzer redacteuren voegt hieraan toe: Het kamerlid J.J. Feenstra (PvdA) heeft vandaag kamervragen gesteld aan minister Andriessen (economische zaken) over het voornemen van de Duitse regering. Feenstra vraagt zich onder meer af of het transport van radio-actief materiaal door de lucht is toegestaan, en zo ja welke veiligheidsvoorschriften daarbij gelden. Verder vraagt hij zich af of de regering het Nederlandse luchtruim voor een dergelijk transport gesloten wil verklaren indien er bij transport “ook schade binnen het Nederlandse territorium kan ontstaan”.