KLM inspecteert borgpennen van haar Boeing 747's

ROTTERDAM, 19 NOV. De KLM is begonnen met extra inspecties van de borgpennen van de motorophanging van haar 27 Boeing 747's. Afgelopen zaterdag arriveerde een fax van Boeing met het inspectievoorschrift. Maandag bracht een vliegtuig het ijkgereedschap dat voor de ultrasone inspectie van de "fuse pins' (borgpennen) noodzakelijk is.

Een dag later al werd de "Charles Lindbergh' onderzocht en gisteren werd de "Missouri' in een hangar bij Schiphol-Oost geïnspecteerd. Ongewenste afwijkingen zijn niet vastgesteld.

De ingelaste inspectie, die de KLM onderbrengt in haar zogeheten FA-check (een soort klein onderhoud waaraan al haar 747's om de 35 dagen worden onderworpen) strekt zich uit tot twee van de vier borgpennen die de enige dragende verbinding vormen tussen de vleugel en de zogeheten "pylon'. Dat is het verbindingsstuk tussen vleugel en motor.

Voor het overbrengen van de motorkracht naar de vleugels zijn in de pylons zowel spanten ("spars') als trekstangen ("braces') aangebracht. In de lengterichting van de vleugels lopen drie liggers (ook "spars' genoemd) die op de plaats van de motoren onderling zijn verbonden. De te onderzoeken borgpennen verbinden de midspar van de pylon met de voorste vleugelligger.

Het meest urgent is volgens Boeing de inspectie van de binnenste motoren van 747's die zijn uitgerust met motoren van Pratt & Whitney of Rolls-Royce. Met de buitenste motoren en de motoren van General Electric is iets minder haast. De "Missouri' heeft GE-motoren.

Per motor kost de inspectie tien manuren werk, tenzij nog borgpennen van de eerste generatie (bottle-type pennen) aanwezig zijn. Deze moeten worden vervangen door het nieuwere bulkhead-type. De KLM had dat al tussen 1984 en '87 gedaan.

Bij de KLM-inspecties blijven de borgpennen op hun plaats. Ze worden ontdaan van de stalen doppen ("inserts') waarmee ze zijn afgesloten, van binnen schoongeveegd en nauwgezet bestudeerd. Met ultrasone meetapparatuur kan de aanwezigheid van vermoeiingsscheurtjes worden vastgesteld.

Terwille van de pers had de KLM een oude borgpen klaar liggen. Het blijkt een zware stalen holle cilinder, in formaat overeenkomend met het kartonnen kokertje in een WC-rol: ook 10 centimeter lang. Maar duurder: manager airframe engineering G. M. Rozemeyer schat de prijs op duizend dollar. De zware pen maakt een verchroomde indruk, maar blijkt gecadmeerd te zijn. Dat sluit een oppervlakkige corrosie niet uit, zoals in Japan wordt waargenomen, en daarom heeft Boeing nu een derde generatie pennen in ontwikkeling die van roestvast staal zijn.

De borgpennen zijn zo ontworpen dat ze breken als een Boeing 747 bij een onbedoelde buiklanding met de motoren de grond zou raken. Dan moeten die motoren afbreken om de met kerosine gevulde vleugels intact te laten. Dat de pennen moeten breken als de motoren tijdens de vlucht in onbalans raken en heftig gaan trillen, is niet juist. “Dat zou hoogstens kunnen gebeuren bij extreem zware trillingen”, aldus Rozemeyer.