Basketbalteam delft onderspit na twee verlengingen

DEN BOSCH, 18 NOV. Minutenlang zat Okke te Velde na afloop van de wedstrijd met zijn gezicht verborgen in een handdoek langs de kant. De uitblinker van het Nederlands basketbalteam verwerkte het verlies tegen Turkije en de uitschakeling voor het Europees kampioenschap in 1993. In de tweede verlenging had Cees van Rootselaar met zes seconden op de klok een vrije worp gemist. Een derde verlenging bleef uit. Nederland verloor met 85-84. Honderden Turkse supporters bestormden het veld, zwaaiden met vlaggen en kusten de grond.

Het zal even duren voordat de 24-jarige Te Velde - 28 punten, zeven rake driepunters op elf pogingen - weer eens de kans krijgt beslissende treffers te scoren in belangrijke wedstrijden. Omdat zijn club, Den Helder, financi"ele problemen heeft, speelt hij daar als amateur. En het Nederlands team richt zich voorlopig heel bescheiden op het EK in 1997.

“Juist die laatste minuten in grote wedstrijden zijn het mooist”, zei Te Velde. “Dan moet het. Dan let je op alles, op de tijd, op de stand en probeer je vrij te lopen. Vroeger was ik degenen die er uit werd gehaald omdat ik geen ervaring had.” In de toekomst zullen andere Nederlandse talenten ervaring tekort komen.

Het was gisteravond in Den Bosch in een volle Maaspoort meer spanning dan basketbal. België had 's middags van Tsjechoslowakije gewonnen, zodat Nederland aan een overwinning van twee punten genoeg zou hebben om zich te plaatsen voor het EK. De spanning werd een van de fanatieke Turkse fans, voortdurend opgezweept door rondrennende officials van de Turkse bond, tijdens de eerste verlenging te veel. Bij 77-78 voor de Turken keurde de Spaanse scheidsrechter Mitjana een Turkse treffer af, omdat de bal uit was geweest. Hij werd daarna in zijn buik getroffen door een dichtgeklapt zakmes. De wedstrijd lag enige minuten stil. De Nederlandse bond draagt als organisator de verantwoordelijkheid voor het incident en zal daarom geen protest indienen tegen de uitslag.

De slotfasen van de wedstrijd en van beide verlengingen werden beslist met vrije worpen. Met zeven seconden, bij 74-74, miste Ronald Schilp zijn eerste kans, zodat hij geen tweede vrije worp meer mocht nemen. Aan het einde van de eerste verlenging van vijf minuten, bij 77-78, schoot Te Velde zijn eerste raak, maar schoot hij de tweede doelbewust naast, omdat een overwinning met een punt verschil toch niet genoeg was geweest en een gelijkspel in elk geval weer een verlenging zou opleveren. In die tweede verlenging, bij 84-85, miste Van Rootselaar.

De nederlaag tegen de Turken zal het herstel van het Nederlandse basketbal vertragen. Het boegbeeld van het nationale basketbal staat internationaal voorlopig op non-actief. De eredivisie trekt te weinig toeschouwers, de sterkste clubs - Den Helder en Den Bosch - hebben nauwelijks geld, sponsors zijn schaars. De bond buigt zich op 28 november over een nieuw topsportplan, een aftreksel van het ambitieuze 'rapport Frese'. “Zo kan niet verder”, luidt het letterlijk. Hoe dan wel, blijft vaag.

De bond koos er deze week voor het contract met bondscoach Randy Wiel te verlengen tot en met het EK in 1997. Oud-international Wiel doet het Nederlandse team er part-time bij. Zijn hoofdfunctie is assistent-coach bij de universiteit van North Carolina in de Verenigde Staten.

Wiel reageerde laconiek op het verlies. “Uitschakeling betekent niet veel. Er zijn meer landen die niet naar het EK gaan. We kregen deze wedstrijd drie kansen en misten. Een 'act of god'. Ik weet ook niet hoe we beter hadden moeten spelen. Het ging om de driepunters. Normaal schiet ook Schilp ze raak, vandaag alleen Te Velde.”

Hij weet het verlies niet aan een gebrek aan ervaring. “Ze spelen Europa Cup.” Maar hij erkende dat het team alleen door dit soort zware wedstrijden sterker kan worden. “Niet veel spelers krijgen de kans om de 'big shots' te maken. Ervaring krijg je door wedstrijden als deze te verknallen.”

Nederland miste gisteren vooral een grote, sterke man onder de basket. Tico Cooper compenseerde met zijn sprongkracht een tekort van elf centimeter ten opzichte van de sterke Turkse center Oyguc. Hij won alle vier de sprongballen en speelde de volle vijftig minuten. Maar een team komt tekort als het voor de rebound afhankelijk is van een speler onder de twee meter.

Nederland koestert vijf talenten die bij universiteitsteams in de Verenigde Staten spelen. De zware en grote Gert Hammink (23 jaar) kreeg geen vrij van de Louisiana State University. Ook Serge Zwikker (19 jaar), Marco Picard (19) en Mike Nahar (21) zullen de nationale selectie halen. Daaronder blijft het stil. Vladimir Heger, de coach van jong oranje, legt uit dat Nederland voldoende talent heeft van veertien jaar oud. Maar van hun veertiende tot hun achttiende jaar trainen talenten in andere Europese landen zoveel meer dan hun Nederlandse leeftijdgenoten, dat daar een vrijwel onoverbrugbare kloof ontstaat.

    • Remmelt Otten