Appels

Dan kwam tante Riek op bezoek en vond dat je zo groot was en vroeg wat je wilde worden. Verschrikkelijk. Hoezo worden? Je was toch al iets? Het gaat nog steeds zo. Inmiddels bent u zelf tante Riek of de handenwringende ouder van Jan-Roel.

Uw Jan-Roel (JR) kiest een vakkenpakket, dan een vervolgopleiding en gaat daarna werken in het door hem gekozen beroep. Hij moet eigenlijk eerst een beroep kiezen, vervolgens de passende opleiding selecteren en daarbij een vakkenpakket samenstellen. Dat vertellen we JR. JR, vijftien jaar jong, staart glazig voor zich uit en denkt voor het eerst van zijn leven: "Het leven is niet eenvoudig'. Klopt. Deze opdracht is te moeilijk voor JR.

Er zijn zoals altijd drie oorzaken. JR kiest nooit. Kleren koopt hij met z'n moeder. Morgen naar school is niet zijn keuze. Zijn advies bij de aanschaf van een nieuwe auto wordt in de wind geslagen. JR heeft geen ervaring in kiezen.

Ten tweede. Het woord vak heeft minstens drie betekenissen: schoolvak, beroep en een hokje in een kast. Als JR een vak kiest, besluit hij in welk hok hij zich de rest van zijn leven laat opsluiten. Dat is helemaal niet leuk.

Ten derde. Hij is te jong om een beroep te kiezen. Hij zal altijd te jong blijven. Probeer maar eens. Stel dat u jong was. Stel dat u het allemaal over mocht doen. Wat voor beroep zou u dan kiezen? Kijk, u weet het nog steeds niet.

JR moet kiezen, maar kan het niet. Wat nu? Misschien heeft JR moderne ouders. Dan is JR helemaal in de aap gelogeerd. Moderne ouders voeden op tot zelfstandigheid. Dat doen moderne ouders op de volgende wijze: zij verklaren hun kind zelfstandig. Als JR geluk heeft, dan heeft hij licht-autoritaire ouders, zo autoritair dat hij hun autoriteit aanvaardt.

U, licht-autoritaire ouder, praat en duwt en masseert tot JR kiest wat u kiest. U wilt dat het joch later aanzien en geld verwerft. Kies dan een zwaar pakket. Dat is een pakket met veel wiskunde, natuurkunde en economie. Trekt u zich daarbij niet te veel aan van het advies van leraren. Tenzij ik het ben. Misschien vindt u biologie en de expressievakken belangrijker voor de ontwikkeling van uw JR. Dan zijn we het eens. Maar daarmee komt JR niet op een solide vervolgopleiding.

Denk bij de schoolkeuze aan Het Gat van Leo. Dit gat maakt de overstap van mavo naar mbo, van havo naar hbo en van vwo naar universiteit voor veel leerlingen een probleem. Het Gat, zichtbaar in het plaatje hieronder, is te omzeilen. Bekijk de pijlen. Wel even informeren hoe het zit met de studiefinanciering.

“Maar,” verzucht u, “wat voor beroep kies ik voor mijn trots?” Truc. Laat uw oogappel net zo dicht bij de boom vallen als appels gewoonlijk doen. Bent u bakker, laat hem de zaak overnemen. Zit u in het horecawezen, stuur hem naar de hotelschool. Bent u informaticus, dan staat er al een PC op zijn kamer. Bent u dokter, dan wordt hij specialist. En als JR een zij is, verpleegster. Tenzij u niet alleen licht-autoritair, maar ook geëmancipeerd bent. Dan wordt zij dokter, en hij misschien verpleger.