Aluminium speelt geen rol bij de ziekte van Alzheimer

De aanwezigheid van aluminium in de hersenen van patiënten met de ziekte van Alzheimer leek er tot nu toe op te wijzen dat een overmatige blootstelling aan die stof één van de oorzaken van deze aandoening was.

Nu heeft men echter ontdekt dat de neerslag in de hersenen het gevolg kan zijn van een verontreinigd microscopisch preparaat. Het belangrijkste bewijs voor een oorzakelijk verband tussen aluminium en de ziekte van Alzheimer komt zo te vervallen. Drie Britse onderzoekers van het Laboratorium voor Nucleaire Fysica van de Universiteit van Oxford hebben deze conclusie getrokken uit een vergelijkende analyse van gekleurde en ongekleurde preparaten van het hersenweefsel van Alzheimer-patiënten. Zij maakten daarbij gebruik van een nieuwe microscopische techniek - nucleaire microscopie - die het mogelijk maakt heel kleine sporen aluminium (15 deeltjes per miljoen) aan te tonen (Nature, 5 november).

De ziekte van Alzheimer is een vorm van dementie, waarbij al betrekkelijk vroeg - vaak al op middelbare leeftijd - een aftakeling van het intellect optreedt. Bij patiënten met deze ziekte kan men met de microscoop seniele plaques in de hersenen waarnemen. Dat zijn abnormale ophopingen van het eiwit bèta-amyloid die omgeven worden door gedegenereerde zenuwcellen. Centraal in die plaques is herhaaldelijk een neerslag van aluminiumsilicaat aangetoond en dat heeft geleid tot de hypothese dat aluminium een rol speelt bij het ontstaan van de ziekte van Alzheimer. Epidemiologisch onderzoek lijkt deze veronderstelling te bevestigen, want in gebieden met een hoog aluminiumgehalte van het drinkwater komt de ziekte van Alzheimer vaker voor.

De Britse onderzoekers konden echter met de nieuwe nucleaire microscopie geen aluminium in de plaques bij de ziekte van Alzheimer vinden: bij vijf patiënten kon in geen enkel geval aluminiumneerslag worden aangetoond. Nadat de preparaten immunohistochemisch gekleurd waren bleek er echter wél aluminium in de plaques aanwezig. Zelfs in normaal hersenweefsel dat op die manier gekleurd was zat aluminium. De onderzoekers opperen dat de aluminiumneerslag ontstaat door een lichte verontreiniging van de immunohistochemische kleurstoffen met sporen aluminium. Die deeltjes zouden gewoon uit de lucht kunnen komen: daarin zitten veel hele kleine partikeltjes aluminiumsilicaat. Die zouden zich binden aan de overvloed aan sulfaat- en fosfaat-deeltjes in de plaques bij Alzheimer-patiënten en zo kan dus de centrale aluminiumneerslag verklaard worden.

Het onderzoek moet natuurlijk eerst nog maar eens bevestigd worden, maar als dat gebeurd is kunnen de aluminium pannen en koffiepotten wel weer van zolder worden gehaald.