SPD blijft bij beperkte taak in VN-missies; Wijziging van grondwet

BONN, 18 NOV. Duitse soldaten mogen in geval van internationale spanningen of militaire conflicten slechts aan vredesbewarende of humanitaire acties van de Verenigde Naties meedoen.

De grondwet mag alleen daarvoor worden gewijzigd. Aan VN-acties om vrede met militaire middelen af te dwingen, zoals vorig jaar in de Golfoorlog, behoort Duitsland ook na zijn eenwording niet deel te nemen.

Deze uitspraak heeft het gisteren geëindigde tweedaagse bijzondere congres van de oppositionele SPD na soms emotionele discussies gedaan. Een voorwaarde voor meedoen aan zulke "-blauwhelm-acties' is dat conflictpartijen akkoord gaan. Een stevige congresminderheid was tegen, zij wenste geen enkele internationale militaire rol voor Duitsers.

Grondwetswijziging vereist een parlementaire meerderheid van twee derden en dus steun van de SPD. Anders gezegd: de congresuitspraken van de SPD in de Beethovenhal in Bonn blokkeren een verandering van de vaak gekritiseerde, principieel militair-afzijdige, Duitse positie in de VN en de Europese Gemeenschap.

Die uitspraken blokkeren voorshands ook de mogelijkheid om Duitsland feitelijk mee te laten doen aan plannen om de dan politiek geïntegreerde EG later dit decennium een eigen veiligheidsidentiteit te geven die ook een eigen Europees militair optreden in crisisgebieden zou moeten kunnen meebrengen. Parijs en Bonn hebben onder meer daarvoor hun plannen voor een Frans-Duits legerkorps als spil van een toekomstig Europees veiligheidsinstrument ontwikkeld.

De congresmeerderheid van de SPD wilde niet weten van eventuele Duitse deelneming in vredesafdwingende VN-acties, zoals de CDU/CSU en - in bepaalde gevallen - de FDP voorstaan. Meedoen aan VN-gevechtshandelingen kan pas worden besproken als de besluitvormingsstructuur van de volkerenorganisatie is veranderd. Namelijk zó, heette het met een nauwelijks verhulde verwijzing naar de Golfoorlog van vorig jaar, dat “misbruik van de VN door grootmachten of groepen van staten uitgesloten is”.

Op dit stuk leden, net als vorig jaar op een congres in Bremen, SPD-veiligheids- en buitenlanddeskundigen als Norbert Gansel, Karsten Voigt (fractiespecialisten in de Bondsdag) en Egon Bahr alsook een deel van de partijleiding rondom de zwijgende voorzitter en kanselierskandidaat Björn Engholm opnieuw een nederlaag. Gansel had geen succes met zijn oproep om Duitsland nu echt alle rechten en plichten als VN-lid te laten aanvaarden.

Volgens de Duitse coalitiepartijen heeft de SPD nu zichzelf én Duitsland verder geïsoleerd. CDU-Bondsdagspecialist Karl Lamers bijvoorbeeld verwijt de SPD dat zij Duitsland in Europa en de wereld vastlegt op een bijzondere rol die het land gedeeltelijk onbekwaam maakt als partner in de EG en de NAVO. De SPD denkt nog als voor de Oost-Westontspanning en de Duitse eenwording, zij weigert verantwoordelijkheid en wil zich “in een nis van de wereldpolitiek terugtrekken”. Op de basis van de SPD-besluiten wil de CDU/CSU liever géén grondwetswijziging, want die zou dan een verslechtering zijn, aldus Lamers.

    • J.M. Bik