Senang

't Loont de moeite toch even te blijven stilstaan bij de opmerking die Aad Kosto al ijsberend maakte.

“Natuurlijk kwetsen stukken als van Hugo Brandt Corstius mij diep”, zei hij. “Alle kritiek uit die hoek van de samenleving van, zeg maar, intelligente, linkse mensen die wel eens een boek lezen, die hoek waar ik mij senang voelde, maakt het zitten op deze stoel een stuk onaangenamer.”

Ach, het kleine leed van de commissaris. Ach, het schrijnende zeer van de vastberaden regentenkont. Ach, de spelbedervers van zijn heerlijke pluche.

Ik moet meteen een neiging onderdrukken om Kosto's opmerking te variëren en in de mond van een illegaal te leggen.

“Natuurlijk kwetsen kreten als van Aad Kosto mij diep. Alle kritiek uit die hoek van de regering van, zeg maar, sociaal bevlogen, linkse mensen die wel eens met de PvdA wordt aangeduid, die hoek waar ik mij senang zou moeten voelen, maakt het onderduiken in dit land een stuk onaangenamer.”

Snel terug naar de diep gekwetste Kosto.

Hij zegt iets en hij bedoelt iets. Hij zegt dat hij (want voelen staat in de verleden tijd) niet langer tot de intelligente, linkse mensen gerekend wil worden. Dat wisten we al. Hij bedoelt dat hij, als het even had gekund, graag van de glamour had willen blijven meegenieten die mensen “die wel eens een boek lezen” in zijn bedompte en dorre milieu nu eenmaal uitstralen.

Het is de tragiek van de nieuwe lichting ambitieuze telraam-socialisten. Felix Rottenberg met zijn half-artistieke Balie-achtergrond zal er ook onder lijden. Je moet bij hen niet aankomen met de suggestie dat ze ook zelf een boek zouden kunnen lezen, maar wél vinden ze het enig en sjiek en senang, en wat al niet, om aan te schuiven bij gerenommeerde intellectuelen, topartiesten en eersteklas celebrities. Dat geeft cachet.

In plaats daarvan, ocharm, moeten ze het doen met de quizmasters, Tinekes en andere eendagsvliegen van de treurbuis. Dat steekt.

Kosto is niet gekwetst door het waarheidsgehalte van de kritiek van intelligente, linkse mensen (“Ik zal er mijn beleid niet door aanpassen”, laat hij, voor wie het nog niet wist, op zijn klacht volgen), hij is gekwetst omdat hij de uitstraling mist van een hoek die hij als prestigieus beschouwt. Hij is gepikeerd omdat hij zich niet in het zonnetje mag koesteren van andermans intelligentie. Nu, Aad, wat belet je om zelf intelligent en links te worden?

Het laatste handjevol PvdA'ers weet nauwelijks nog een deuntje aan de kapotte snaren van het instrument dat socialisme heette te ontlokken. Ze leggen hun gevoelloze meetlat over de samenleving, ze tellen de centen en ze roepen wat. Het is me al jaren onduidelijk wat de PvdA roept, nu weet ik ook niet meer tegen wie men roept. Niét tegen enige hoek van de samenleving die met intelligentie en mededogen is begiftigd, tenminste.

De heer Kosto klaagt dat door een paar kritische belhamels zijn pluche stoel aanvoelt als een spijkerbed. Maar wie - zoals hij - over mensen zonder verblijfsvergunning of welk vodje ook, dat tot oogmerk heeft te verhinderen dat zijn Internationale ooit zal heersen op d'aard, spreekt of het een sprinkhanenplaag betreft, die te verhelpen is als er maar voldoende spuitbussen worden ingezet, en daarmee denkt te appelleren aan een achterban, zal een erger lot ten deel vallen dan niet senang te mogen aanschuiven bij de spraakmakende gemeente. Hij zal door de stille gemeente van zijn achterban worden verslonden.

De heer Kosto en de andere Mohikanen van het telraam-socialisme spelen een gevaarlijk en stompzinnig spel. Want de enigen tegen wie ze nog spreken is een achterban van bierzuipende, porno-koekeloerende, bloeddorstige, pathologische klagers en rukkers. Het socialisme was er om ook die stakkers, door middel van boek en cursus, leesclub en kwartjesconcert, een schijn van menselijkheid te geven. Er valt met geen mogelijkheid een Kostiaans neo-socialisme mee op te bouwen, of het moest het socialisme zijn van de knoet, de verklikkers en de verdelging.