Landbouwakkoord tussen VS en EG is haalbaar, meent Soybean Association; Sojaboeren in VS rekenen op succes

NEW YORK, 18 NOV. De Amerikaanse Soybean Association hoopt van harte dat het landbouwoverleg in Washington deze week tot een goed einde wordt gebracht. Een compromis over de oliehoudende zaden is volgens betrokkenen wenselijk en ook haalbaar.

De president van de Association, Steve M. Yoder, is als secondant van de Amerikaanse minister van landbouw Edward Madigan nauw bij de onderhandelingen betrokken. “Ik ben altijd heel optimistisch geweest over het afronden van de gesprekken”, zegt Yoder. “Ook nu heb ik het idee dat we tot overeenstemming komen.” Yoder, die zelf sojabonen verbouwt op zijn boerderij in Florida, zit niet bij de onderhandelingen zelf, maar is “aanwezig als ondersteuning en voortdurend beschikbaar”.

De Europese subsidies op oliehoudende zaden (sojabonen, koolzaden en zonnebloempitten) hebben sinds het begin van de jaren tachtig de concurrentiepositie van de Amerikaanse boeren verslechterd. Yoder heeft het aan den lijve ervaren. Op zijn boerderij is de oppervlakte in de afgelopen twaalf jaar noodgedwongen teruggebracht van 130.000 tot 40.000 hectare. Voor de hele staat Florida ging de oppervlakte landbouwgrond met oliehoudende zaden terug van 1,4 miljoen tot 300.000 hectare. Het land ligt braak of is op sommige plaatsen opnieuw bebost.

Sojabonen worden in dertig staten in de Verenigde Staten verbouwd, voornamelijk in het Middenwesten. Grootste producent is de staat Illinois, de thuisstaat van minister Madigan. Hij zal samen met de officiële handelsvertegenwoordiger Carla Hills de gesprekken voeren. “Dat Madigan uit Illinois komt zal zeker een rol spelen. Hij weet waar hij het over heeft en hij kent de boeren”, aldus Dennis Blankenship, directeur internationale marketing van de American Soybean Association.

Andere grote sojaproducenten zijn de staten Ohio, Missouri, Minnesota, Arkansas, Louisiana en Mississippi. Sojabonen komen ook uit de zuidoostelijke staten Georgia, de Carolina's, Alabama en Florida. Volgens Blankenship zijn juist die laatste staten hard getroffen. “Door de hoge produktiekosten in die streken is hun positie al sinds het begin van de jaren tachtig aan het verslechteren doordat ze het niet bolwerken tegen de gesubsidieerde concurrentie.”

Sojabonen zijn voor de VS veel belangrijker dan de andere produkten in het conflict: koolzaden en zonnebloempitten. Het land produceert jaarlijks ongeveer 59 miljoen ton soja, waarmee het 60 procent van de wereldmarkt beheerst. Europa heeft een marktaandeel van slechts twee procent, maar daar is het aandeel van de andere oliehoudende zaden groter. Iets minder dan de helft van de Amerikaanse produktie van sojabonen wordt geëxporteerd in de vorm van sojabonen, sojameel of soja-olie. Volgens Yoder is er geen discussie over dat de produkten als een groep worden behandeld. De oliën zijn uitwisselbaar bij de produktie van bijvoorbeeld margarine en andere toepassingen. De zaden worden deels gebruikt bij de produktie van veevoeder.

Blankenship klinkt lichtelijk verontwaardigd als hij erop wijst dat Amerikaanse boeren er in tegenstelling tot hun Europese collega's niet met tractors op uit trekken om wegen te blokkeren. Boeren in de VS krijgen volgens hem alleen maar subsidie van de Amerikaanse regering omdat de Europese Gemeenschap subsidieert. “Dat is ook een van de redenen dat Madigan een akkoord wil: hij moet om zijn eigen budget denken. En het is ook zo dat onder de regels van de GATT dat soort landbouwprodukten helemaal niet gesubsidieerd mogen worden”, zegt Blankenship.

De nieuwe president, Bill Clinton, heeft eerder laten weten dat hij op dezelfde lijn zit als president Bush en de onderhandelingen steunt. Clinton heeft ook gezegd dat hij zich niet in de onderhandelingen wil mengen zolang Bush president is. Yodel verwacht daarom geen verandering in politiek beleid als de gesprekken nu toch zouden mislukken. Belangrijker is volgens hem dat na de inauguratie van Clinton namens de VS een nieuwe landbouwminister en een nieuwe handelsvertegenwoordiger zullen aantreden. Ook MacSharry heeft laten weten niet meer als onderhandelaar namens de EG te willen optreden. “Wat dat allemaal voor consequenties heeft”, zegt Yodel, “kan ik nu niet overzien, maar mede daarom is iedereen gebaat bij een akkoord.”