Advies: water winnen door kappen naaldbos

UTRECHT, 17 NOV. Tien procent van de naaldbossen op de Veluwe en de Utrechtse Heuvelrug moet worden vervangen door loofbos. Dat vermindert de verdamping van regenwater, zodat meer water in de grond terechtkomt. Voorts zullen de provincies Gelderland, Utrecht en Noord-Holland nog vóór het jaar 2000 een deel van hun drinkwater uit Flevoland moeten halen en later misschien uit het Markermeer.

Dat bepleit de stuurgroep Grondwaterbeheer Midden-Nederland, waarin de vier provincies en de drinkwaterbedrijven zijn vertegenwoordigd. Op initiatief van Flevoland werd de stuurgroep drie jaar geleden ingesteld om een nieuw evenwicht te vinden in het grondwaterbeheer met het oog op de drinkwatervoorziening.

Het drinkwaterverbruik is de laatste jaren explosief gestegen. In Midden-Nederland, waar 2,2 miljoen mensen wonen, is het gebruik van drinkwater sinds 1985 toegenomen van 115 naar 150 miljoen kubieke meter per jaar. Tot 2020 wordt een groei verwacht naar 200 miljoen kubieke meter. Dat is vooral het gevolg van het toenemend huishoudelijk verbruik.

Ing. G. Doedens, chef van de afdeling hydrologie van het Waterleidingbedrijf Midden-Nederland, noemt een uitbundige bad- en douchecultuur, vaatwasmachines en een tweede toilet als belangrijke oorzaken van de groei. Ook de daling van het aantal personen per huishouden leidt tot meer waterverbruik.

De capaciteit van de drinkwatervoorziening in Midden-Nederland is nog toereikend tot 1998. Het tekort dat daarna ontstaat, wordt groter als ook de winning van grondwater moet verminderen om de verdroging tegen te gaan. De laatste dertig jaar is het grondwater op de Utrechtse Heuvelrug dertig tot veertig centimeter gedaald.

Het ministerie van landbouw, natuurbeheer en visserij heeft afwijzend gereageerd op de suggestie van de stuurgroep om naaldbomen te kappen. De bomen zijn niet de oorzaak van de verdroging, dus de oplossing van het probleem moet niet daar gezocht worden, aldus het ministerie. Maar volgens drs. F. Jutte, hoofd van de afdeling waterkwaliteit van het Waterleidingbedrijf Midden-Nederland, is aan kappen niet te ontkomen omdat de verdroging niet alleen bestreden kan worden door minder grondwater te onttrekken.

Andere maatregelen die de stuurgroep bepleit zijn verhoging van het waterpeil of gedeeltelijke inundatie van polders in het Vechtplassengebied en het Valleikanaal. Om een tekort rond 2000 te voorkomen is het noodzakelijk water in Flevoland te winnen. Dat water zal vooral worden gebruikt als strategische reserve en "onvermijdelijk' zal oppervlaktewater nodig zijn voor de drinkwatervoorziening. De stuurgroep denkt aan een grootschalige voorziening in het Markermeer. De overheid zou zo spoedig mogelijk een claim moeten leggen op een deel van het Markermeer.

Oevergrondwaterwinning met diepinfiltratie is een andere optie. Daarbij wordt in de buurt van de rivieren water gewonnen, zodat al enige filtering is opgetreden. Dat water wordt vervolgens in de zandgronden geïnfiltreerd, waar het grondig wordt gezuiverd. T. Janssen, beleidsmedewerker bij de Stichtse Milieu Federatie (SMF), is te spreken over deze suggestie. Infiltratie van oppervlaktewater zonder meer wijst hij af. “Het risico is dat je met de infiltratie van oppervlaktewater een vervuilingsbron opbouwt waarvan je de gevaren nog niet kunt inschatten. Je krijgt een gedeeltelijke verschuiving van het probleem.”

Het grote winstpunt van dit rapport is dat “de drinkwaterbedrijven nu niet meer apart naar oplossingen zoeken, maar samen een grootschalig project willen aanpakken”, zegt SMF-directeur N. Salm. Te lang hebben de bedrijven geprobeerd de problemen in eigen huis op te lossen. “Water bij een ander halen was hun eer te na”, aldus Salm. Volgens hem zouden de waterleidingbedrijven meer moeten doen aan besparing.

A. Doedens van het Waterleidingbedrijf Midden-Nederland erkent dat hij wettelijk verplicht is “te allen tijde voldoende water van voldoende kwaliteit onder voldoende druk te leveren”. “We kunnen niet veel meer doen dan voorlichting geven en we schatten dat we daarmee tien procent kunnen besparen. Wil je echt iets doen, dan moet je in de bouwverordeningen verbieden dat in nieuwe woningen bijvoorbeeld een bad wordt aangelegd of standaard een waterbesparende douchekop voorschrijven.”