Jeugdafdeling psychiatrie heterogeen gezelschap

Dokument, Ned.1, 22.56-23.46u.

"Krassen', de titel van een documentaire over psychiatrisch gestoorde jongeren staat voor "snijden'. En passant zegt een betoverend meisje dat ze gaat "krassen' wanneer ze te lang in haar, hermetisch voor de buitenwereld afgesloten herinneringen, vast zit. Ze heeft de kijker, althans mij, op dat moment al voor zich gewonnen. En wanneer ze over het krassen vertelt voel je het heel even zelf.

De documentaire biedt een aantal van die pregnante momenten. Bijvoorbeeld wanneer je de, ogenschijnlijk doodnormale jongeren op de jeugdafdeling van Psychiatrisch Centrum Bloemendaal in Den Haag, aan tafel ziet eten. Opeens valt een vreemd getik op. Het is een vork die in de onbeheersbaar trillende hand van een jongen tegen de rand van het bord tikt. Een farmacologisch bijverschijnsel. Even daarvoor kreeg hij een handvol pillen voorgezet. De jongen, een tuinderszoon, vertelt met dikke tong waarom hij de pillen moet slikken. “Psychotisch”, zo vertaalt de ondertiteling zijn onverstaanbare gemompel.

De jongen wil niets liever dan zo snel mogelijk uit de inrichting weg. De kijker verneemt met hem het nieuws dat hij naar een andere instelling mag. “Hiep, hiep”, mompelt hij. Zijn moeder vertaalt zijn woorden voor zijn vader. In een volgende shot zien we hem ter afscheid van zijn afdelingsgenoten cola inschenken en taartjes rondbrengen. Er staat keiharde muziek op. De jongen komt in een gesloten inrichting terecht. Het wordt de kijker niet duidelijk of hij dit voorzien heeft dan wel er gelukkig mee is. Steeds slikkend, de tong half uit de mond, is deze jongen herkenbaar gestoord. Dat is het krassende meisje allerminst.

Ze is door een jongere broer van haar vader seksueel misbruikt. Praten erover kan ze niet. Ze wil wel beamen dat ze zich soms zelf schuldig voelt aan wat er gebeurd is. Hoe kan je je nou schuldig voelen, vraagt de psychiater. “Hoe oud was je toen het gebeurde?” “Negen”, zegt het meisje.

Het meisje, nu zo'n jaar of zestien, bezoekt nog steeds haar familie. Ze zegt dat ze thuis haar gevoelens zo veel mogelijk afsluit. "Krassen'' is een manier om weer wat gevoel te krijgen. De documentaire is geen aanklacht tegen incest, maar je hoopt toch dat de oom zijn straf niet heeft ontlopen.

Zij, en zo zijn er nog een paar, laat zien hoe wreed een categorische term als “psychiatrisch gestoord” is. Zoveel wordt duidelijk uit deze sympathieke documentaire, de jongeren in Laanzicht zijn niet over een kam te scheren.