Jeltsin en werkgevers maken aanstalten zich te verzoenen

MOSKOU, 16 NOV. Een coalitie tussen de Russische president Boris Jeltsin en de werkgeversorganisatie van Rusland begint in zicht te komen. Volgens Jeltsin zijn de meningsverschillen tussen de regering en de machtige patroonsbond van captain of industry Arkadi Volski geringer aan het worden. Volksi is een vergelijkbare mening toegedaan. De toenadering kwam zaterdag aan het licht tijdens een congres van de Russische Unie van Industriëlen en Ondernemers in Moskou. Wat had kunnen uitmonden in een openlijke confrontatie eindigde eergisteren in verzoenende woorden. Vannochtend is de regering onder leiding van Jeltsin zelf bijeen gekomen voor “anti-crisisberaad”.

In een korte toespraak aan het begin van het congres van de ondernemersunie concludeerde Jeltsin zaterdag dat er veel overeenkomsten bestaan tussen het regeringsbeleid van waarnemend premier Jegor Gaidar en het alternatieve hervormingsprogramma van de werkgeversorgansatie. Jeltsin keerde zich echter wel tegen het verlangen van de ondernemers om dit jaar nog een keer extra subsidies ter waarde van 1 biljoen roebel (4,5 miljard gulden) aan de bedrijven uit te keren. Volgens Jeltsin zou dat de toch al dreigende hyperinflatie verder aanwakkeren.

Zijn premier Jegor Gaidar verklaarde tegelijkertijd echter dat werkloosheid momenteel een groter gevaar is dan inflatie, hetgeen er op duidt dat het kabinet in principe wel bereid is de subdisies voor noodlijdende bedrijven verder op te voeren, zij het niet in die mate die de werkgeversbond eist.

President Jeltsin kaatste de kritiek, die er op zijn beleid is geuit, terug met de vaststelling dat de staatsbedrijven de crisis in de productie aan zichzelf hebben te wijten. De ondernemers zouden zich in zijn ogen onvoldoende hebben aangepast aan de reeds doorgevoerde markthervormingen en zijn zelf schuldig aan de uitverkoop van grondstoffen, die met name via Estland, tegen harde valuta aan het Westen worden verkocht.

Volski op zijn beurt waarschuwde de regering ervoor dat een onversneden liberaal beleid viervijfde van de industrie naar de rand van de afgrond zou voeren. Slechts zestien procent van de bedrijven zou zo'n radikale shocktherapie overleven, 28 procent zou meteen faillissement moeten aanvragen en 56 procent zou in grote problemen verzeild raken. Volski sloot het congres zaterdag niettemin optimistisch af. “Ik ben buitengewoon tevreden over de stappen die de regering tot nu toe heeft ondernomen. Een compromis ligt in het verschiet”, aldus Volski.

Om de regering verder tot concessies te dwingen, kondigde hij aan dat de toezeggingen die het kabinet deze week aan de ondernemers zal doen van beslissende betekenis zullen zijn voor zijn uiteindelijke oordeel. Dat is van belang omdat de werkgeversorganisatie van Volski in het parlement, dat volgende maand in uitgebreide zitting bijeen moet komen, over een grote minderheid der zetels beschikt en bovendien een comfortabele middenpositie bezet.

Met het oog op die sessie van het Congres van Volksafgevaardigden worden de politieke spanningen nu al een maand opgevoerd. De waarschuwingen voor "staatsgrepen' en "noodtoestanden' zijn niet van de lucht. Afgelopen vrijdag onthulde een conservatief parlementslid dat Jeltsin binnenkort het oppositionele parlement via "presidentieel bestuur' zou willen uitschakelen. Dat is inmiddels van alle kanten ontkend. Maar parlementsvoorzitter Roeslan Chasboelatov - die tot voor kort de grootste tegenstander van de president leek, maar zich de laatste weken opvallend rustig houdt - reageerde afgelopen weekeinde desondanks nogal paradoxaal op de mogelijkheid van "presidentieel bestuur'. Hij sloot de kans daarop niet uit en voegde er alleen aan toe dat zo'n stap alleen geoorloofd zou zijn als de volksvertegenwoordiging ermee zou instemmen.