Dagboek uit New York door Joop van den Ende; "Gewoon Cyrano uitbrengen'

Ik loop al om de theaters in New York heen. Een half uur staren, lopen, denken. Hoe zouden de reclameborden moeten hangen en waar? Al die details, dat soort zaken; het draait als een motor in mijn hoofd. Als ik 's avonds naar mijn hotelkamer ga, ben ik goed moe, maar ook voldaan. Stel je voor dat het allemaal zou lukken!

We zijn die zondagavond 8 november - het lijkt alweer een eeuwigheid geleden, maar het is pas een week - met z'n vieren (Ed Burgers, directeur theaterafdeling; Robin de Levita, uitvoerend producent; Aat Schouwenaar, financieel-economisch directeur Joop van den Ende Groep en ondergetekende) naar de andere kant van de plas gevlogen. Het is gewoon werk. Je gaat een kleine week naar New York, Broadway om een aantal beslissingen te nemen. Niks nieuws.

Het blijkt toch dieper te gaan dan ik denk. Beetje maagpijn en moet erg veel naar het toilet. Die zondag besteedde ik zoveel mogelijk tijd aan mijn gezin. Het was de laatste dag voor mijn vertrek en ik ben toch weer een tijd weg.

De purser in het vliegtuig bleek een grote musicalfan en heeft alles gezien wat ik in Nederland heb gemaakt. We worden extra goed verzorgd. In het vliegtuig vergaderen. Het gedane voorwerk wordt besproken en doorgenomen. Ik weet wat ik wil: gewoon een dependance, een theater-produktiemaatschappij in New York opzetten en Cyrano uitbrengen. De twijfel blijft altijd.

Ik probeer zakelijk zo te manoeuvreren, dat met een deel van het geld dat ik verdien, een aantal droompjes mogelijk worden gemaakt. Als het goed gaat levert het weer een financiële bijdrage voor het bedrijf op.

Die drang komt voort uit het begin van mijn loopbaan. Destijds heb ik een dag in de gang gezeten bij de toenmalige AVRO-directeur Ger Lugtenburg om de revue met André van Duin geplaatst te krijgen. Hij had geen tijd voor me. Nu begrijp ik dat, toen helemaal niet. Men zag kennelijk niets in mij, dus de meest logische stap was voor mezelf beginnen, telkens zelf iets creëren.

Inmiddels is er een tv-produktiemaatschappij in Duitsland, een begin in Engeland en een produktiemaatschappij in Luxemburg. Deze reis is de eerste serieuze stap richting Amerika, niet met televisie, zoals iedereen verwacht, maar met theater. Het is zo makkelijk gezegd, maar zitten de Amerikanen te wachten op Joop van den Ende?

Zelfs wanneer ik naar Amerika vlieg blijk ik altijd weer last te hebben van een jetlag. Ik word maandagmorgen vroeg wakker en bel met Aalsmeer. Daar is het bijna middag, hier kennelijk zes uur in de morgen. Het worden drukke dagen, veel besprekingen, veel theaters bekijken en nog meer mensen ontmoeten.

Ik blijf graag een beetje uitvinder; zoeken naar nieuwe wegen, iets nieuws maken. Nu is dat de musical Cyrano. Als directie hebben we besloten te investeren in die produktie. Ik geloof er heilig in: een fantastisch verhaal, goed script, mooie muziek, ijzersterk creatief team met twee veelbelovende jongeren: componist Ad van Dijk en tekstschrijver Koen van Dijk (ze zijn ook in New York).

Cyrano is zo gemaakt dat het internationale allure heeft. Qua licht, geluid, kostuums en aanpak. Daarvoor is 3 miljoen gulden extra geïnvesteerd. Nederland beschouw ik als oefenen op het droge, het uitproberen van een artistiek concept en kijken hoe het publiek reageert. De reacties waren laaiend enthousiast; niet alleen het publiek, maar ook de pers. We wilden buitenlandse producers interesseren voor het produkt. Dat is aan het lukken! New York wordt een sprong in het diepe.

Dagelijks vergaderen met Peter T. Kulok, de mogelijke co-producent. Hij is meer dan geïnteresseerd in Cyrano. Met zijn kleine produktiemaatschappij op Broadway zit hij al een kwart eeuw in de business. Hij heeft het Engelse script gelezen en wil de rechten voor Broadway. Dat is nu precies wat ik niet wil, ik wil een co-produktie waarin hij mee investeert. Mijn werk voortzetten in New York en een vinger in de pap houden.

Broadway, het Mekka van de musical. Ik bezoek de eerste dagen verschillende theaters, zo'n zes in totaal. Welk is het meest geschikt voor Cyrano? Er blijven er twee over: het Shuberttheater en het Minskofftheater. Shubert is aan de grote kant. Beide eigenaren komen naar Nederland om de voorstelling te zien. Spannend.

Inmiddels, woensdag een gure dag, is ons bedrijf een kantoor rijker, midden op Broadway. Het ligt vlak bij het moderne en prachtige Minskofftheater, met zijn fantastische toneel, goede zitplaatsen, genoeg beenruimte (die lange benen blijven een probleem) en ruimte voor 1.600 mensen. Niet te groot, niet te klein.

Ik voel me dezer dagen net een vertegenwoordiger. Helemaal opnieuw beginnen: je muziek laten horen, foto's van de produktie laten zien. Ik merk dat er interesse is bij verschillende theaterdirecteuren. Ze verstaan er geen moer van en als ze het niets vinden is het: “have a nice day” en kan je opstappen. Time is niet voor niets money. Alle afspraken lopen uit, ze willen meer weten. Ze voelen en ruiken dat het nieuw is, dat het anders is. Een fantastische ervaring.

De dagelijkse besprekingen met Kulok verlopen moeizaam, maar zijn vruchtbaar. Het is ook niet niks co-producer te worden van een musical van 12 miljoen gulden. De wederzijdse advocaten buigen zich over de contracten. Zou het tot een overeenkomst komen? Elke dag faxen advocaten driftig heen en weer. Nieuwe punten, nieuwe onderhandelingen. De deal lijkt mijlen ver weg! Ik merk dat ik een innige band met de musical heb. De kruising tussen showbusiness en toneel; het acteren, het drama, het vertolken van een verhaal op toneel met zang en dans, prachtig. Een gecompliceerde theatervorm, waar wel eens te licht tegenaan wordt gekeken. Het is absoluut hoogwaardig theater. Met Cyrano hebben we heel eigenzinnig iets nieuws gemaakt. Geen restricties. Een verrukkelijke tijd, te vergelijken met het grootbrengen van een kind, met gelukkig zijn. Alle onzekerheden die je ook in de liefde hebt. Het creëren van Cyrano is Houden Van. Dinsdagavond de musical Crazy for you gezien. Nou ja, gezien. Ben heel onrustig en alleen bezig met mijn eigen produktie. Cyrano staat de hele tijd op mijn netvlies: het is anders van aanpak, dat moet hier kunnen scoren. In New York en Londen ga ik altijd naar het theater, maar deze avond blijkt het geen feest, mijn gedachten zijn elders. Ben alleen maar aan het werk. De behoefte aan vrouw en kinderen is groot: na het werk lekker naar huis.

Contract moet aan het einde van deze donderdagochtend worden getekend. Kulok heeft nog enkele opmerkingen en we zijn twee uur verder. Lunchen in het theaterrestaurant van Broadway, Sardi's, in afwachting van definitieve versie. Een moeilijk te beschrijven gevoel aan het einde van de dag: het contract is getekend en regelt dat beide produktiemaatschappijen verantwoordelijk zijn voor het budget: 50 procent komt uit New York voor de rest van het geld staan wij garant. Dit is uniek voor een Europees project, waarvan de producent, componist en tekstschrijver nieuw zijn. Dat zoveel geld wordt gegarandeerd, alleen op je blauwe ogen.

Op weg naar het hotel lopen we langs Minskofftheater en nieuwe kantoor. Hier moet het gaan gebeuren! Met een 8-persoons limousine naar het vliegveld. Iedereen is bekaf. Tijdens de terugvlucht wordt weinig gegeten en gedronken, iedereen probeert te slapen.

Op Schiphol een persconferentie: camera's, microfoons en veel schrijvende pers. Na afloop naar Aalsmeer om personeel heugelijke nieuws mee te delen en daarna...

Thuis met een dualistisch gevoel: moe en toch vol energie. Het is gelukt. Cyrano goes Broadway. Met mijn dochter Sinterklaas-liedjes voor de open haard aan het zingen. Tegelijkertijd denk ik: “Er is werk aan de winkel, er moet veel, héél veel gebeuren voor oktober volgend jaar. Is dit het einddoel, is de cirkel nu rond? Nee, realiseer ik me, dat zit niet in mijn karakter: ik wil altijd weer verder”.