Timman verslaat zichzelf tegen Judit Polgar

Gata Kamsky moet een public relations adviseur hebben genomen. Toen hij Lautier in de eerste ronde van het Immopar-toernooi in Parijs had uitgeschakeld, zei hij op het podium tegen de presentator: ""Het was een moeilijke partij.

Ik denk dat ik geluk heb gehad.'' Wat een valse bescheidenheid, niets voor hem. In werkelijkheid had Kamsky een klein openingsvoordeel met vaste hand naar winst gevoerd. Niks geluk. Vroeger zei Kamsky andere dingen. Dat Kasparov hem had proberen te vergiftigen en dat de Amerikaanse schakers vals speelden, elkaar voorzegden en hem uit de toernooien probeerden te weren. Vader Kamsky stond dan klaar om harde klappen uit te delen. Maar nu hebben de Kamsky's geleerd dat een professional sportief en bescheiden is.

Professioneel entertainment, dat biedt dit Immopar-toernooi, waarvan morgen de finale wordt gespeeld, dit jaar voor de derde keer. De spelers worden gegrimeerd voor ze optreden. Ze hebben zich contractueel verplicht nette kleren aan te trekken en na afloop van de ronde een paar vriendelijke woorden te spreken. Ze doen het graag, want er valt in een paar dagen veel geld te verdienen.

Twee partijen met 25 minuten bedenktijd per speler, als het daarna gelijk staat beslist een vluggertje. Wit krijgt dan zes minuten, zwart vijf, maar bij remise is de witspeler uitgeschakeld. Alles kan gebeuren. In de eerste omgang werden Karpov, Timman en Short al uitgeschakeld, door Barejev, Judit Polgar en Poloegajevski. Kleine oorzaken, grote gevolgen. Vijf seconden minder op de klok dan de tegenstander, in het beslissende vluggertje, en hop, daar gaat een ton. Op grote schermen zien we de vertrokken koppen van de spelers. Wat een spanning, zie ze lijden, o wat leuk voor de toeschouwers.

Kasparov is als altijd de kampioen gekke gezichten trekken. De anderen maken hun vreemdste grimassen als het spannend is. Kasparov niet. Hij begint pas goed met lichaam en kop te trekken vanaf het moment dat hij gewonnen staat. Een soort vreugdedans op het lijk van zijn tegenstander. In de eerste ronde was dat de zeventienjarige Rus Kramnik. Kasparov heeft eens gezegd dat Kramnik even sterk speelt als hijzelf op die leeftijd. Hun eerste partij werd remise "op bevel van Kasparov', zoals wedstrijdleider Geurt Gijssen het uitdrukte. Kasparov bood het niet aan, hij zei simpelweg "remise' en schudde Kramnik de hand. Kramnik had zijn pluspion verloren en de stelling was inderdaad remise, maar wie bevelen aanneemt van zijn tegenstander maakt zich weerloos, en in de tweede partij werd Kramnik kansloos ingemaakt.

Timman is populair hier, hij is de winnaar van vorig jaar en de enige behalve Lautier die het publiek in het Frans toespreekt. Dat hij twee keer door de kleine Polgar werd verslagen, vonden de toeschouwers toch erg leuk. De opening was beide keren gunstig voor Timman verlopen en met meer recht dan Kamsky zei Polgar na afloop dat ze een beetje geluk had gehad, maar er moet gezegd worden dat ze in de beslissende fase heel sterk speelde. Ik vroeg haar natuurlijk nog even hoe het met haar match tegen Fischer stond. Toen hij tegen Spasski speelde had Fischer laten weten dat hij uitsluitsel zou geven als die match achter de rug was, maar daarna had de familie Polgar geen bericht meer ontvangen.

Wit Timman-zwart Polgar, eerste partij.

1. d2-d4 Pg8-f6 2. c2-c4 g7-g6 3. Pb1-c3 Lf8-g7 4. e2-e4 d7-d6 5. f2-f3 0-0 6. Lc1-e3 c7-c5 7. d4xc5 d6xc5 8. Dd1xd8 Tf8xd8 9. Le3xc5 Pb8-c6 Met dit pionoffer heeft Polgar veel ervaring. Vorig jaar speelde ze het tegen Karpov. 10. Pc3-d5 Pf6-d7 11. Lc5xe7 Pc6xe7 12. Pd5xe7+ Kg8-f8 13. Pe7-d5 Lg7xb2 14. Ta1-d1 Een nieuwe zet, die volgens Timman het zwarte systeem vrijwel weerlegt. Tot nu toe werd 14. Tb1 gespeeld. 14...Pd7-c5 15. Pg1-e2 Lc8-d7 16. Pe2-c3 Ld7-e6 17. Lf1-e2 Ta8-c8 18. Ke1-f2 Tc8-c6 19. Pc3-b5 Tc6-a6 20. Td1-d2 Lb2-e5 21. Th1-b1 Een dwaze zet, volstrekt tempoverlies. Timman had de varianten na 20...Txa2 21. Tb1 Pa4 berekend en deed nu automatisch dezelfde zet, die hier nergens op slaat. Na 21. g3 zou zwart door de sterke Le5 en de zwakte van de witte pion c4 wel een beetje compensatie voor de pion hebben, maar niet genoeg. 21...h7-h5 22. Kf2-g1 h5-h4 23. Tb1-d1 g6-g5 Met haar laatste drie zetten heeft ze het wit heel moeilijk gemaakt om de meerderheid op de koningsvleugel tot gelding te brengen. 24. Le2-f1 Ta6-a4 25. Pd5-c3 Td8xd2 26. Td1xd2 Ta4-b4 27. Pc3-d5 Tb4-b1 28. Pb5xa7 Le6xd5 29. Td2xd5 Le5-f4 30. Kg1-f2 Lf4xh2 Goed berekend. Dit stukoffer had remise moeten opleveren. 31. Td5xc5 Lh2-g3+ 32. Kf2-g1 Van 32. Ke2 Te1+ 33. Kd3 Txf1 kan wit niets verwachten. 32...Lg3-f4 33. Kg1-f2 Lf4-g3+ 34. Kf2-g1 Lg3-f4

Zie diagram 1

Nu was 35. Kf2 remise door zetherhaling. Timman had veel sneller gespeeld dan Polgar. Hij had alle tijd om rustig te bedenken dat hij zich hier met remise moest verzoenen. Maar nog geërgerd door zijn onnozele fout op de 21ste zet, besloot Timman bijna zonder nadenken tot een fatale winstpoging. 35. Tc5-b5? Lf4-e3+ 36. Kg1-h2 Tb1xf1 37. Tb5xb7 g5-g4 Bliksemsnel gespeeld door Polgar en een pijnlijke verrassing voor Timman. Opeens zit wit in een matnet. 38. f3xg4 Le3-f4+ 39. g2-g3 h4xg3+ 40. Kh2-g2 Tf1-f2+ 41. Kg2-g1 Tf2xa2 Wit gaf op. Zwart had niet veel tijd meer, maar genoeg om na 42. Tb3 Txa7 de stelling met een stuk meer tot winst te voeren. De volgende partij moest Timman winnen met zwart. Hij kreeg kleine kansen, maar het zat er niet echt in en toen hij noodgedwongen alle voorzichtigheid had laten varen, won Polgar met een aardig kwaliteitsoffer.

Wit Kasparov-zwart Kramnik, tweede partij.

1. e2-e4 c7-c5 2. Pg1-f3 Pb8-c6 3. Lf1-b5 e7-e6 4. 0-0 Pg8-e7 5. c2-c3 d7-d5 6. e4xd5 Dd8xd5 7. Tf1-e1 g7-g6 Een ernstige fout. 8. b2-b4 Snel als een schicht kwam deze zet, die zwart in ernstige problemen brengt. 8...c4 gaat niet wegens 9. Pa3 en 8...cxb4 9. c4 gevolgd door 10. Lb2 is ook niet speelbaar voor zwart. 8...Lf8-g7 9. Lc1-b2 0-0 10. c3-c4 Dd5-h5 11. Lb2xg7 Kg8xg7 12. b4xc5 Dh5xc5 13. d2-d4 Zo heeft wit een drukkend overwicht in het centrum gekregen. Bovendien is zwart zwak op de zwarte velden bij zijn koning. Hij staat al vrijwel verloren. 13...Dc5-b6 14. Pb1-c3 Tf8-d8 15. Lb5xc6 Db6xc6 16. Dd1-e2 a7-a6 Hier begon Kasparov met zijn spectaculaire toneelspel. Teken dat de beslissing niet ver meer was. 17. Ta1-c1 Dc6-c7 18. d4-d5

Zie diagram 2

Dat hing al lang in de lucht. Zwart heeft geen verdediging meer. Een van de witte dreigingen is 19. Db2 gevolgd door Pe4. 18...f7-f6 19. d5xe6 Td8-d6 20. Pc3-d5 Dc7-d8 21. Pd5xf6 Td6xe6 22. Pf6-e4 Pe7-c6 23. De2-b2+ Kg7-g8 24. Pf3-g5 Te6-e5 25. f2-f4 Te5-f5 26. Tc1-d1 Zwart gaf op.

    • Hans Ree