Oogst van huidige cinemaprimeurs nogal mager

VPRO Cinema-primeur, zondag, Ned.3. 22.45-0.23u.

Slechts een fractie van de niet-Amerikaanse filmprodukties bereikt nog de Nederlandse bioscopen. Traditioneel bieden de filmhuizen een nuttige aanvulling op het standaardpakket, vooral ten aanzien van pertinent kunstzinnige films en produkties uit de Derde Wereld. In de VPRO-serie "Cinema Primeur' wordt een aantal speelfilms in Nederlandse première vertoond, dat zelfs nog buiten de eerder genoemde categorieën valt: behoorlijke kwaliteitsfilms, die niet goed genoeg bevonden werden door de gesubsidieerde filmdistributeurs voor een uitbreng op het grote scherm of die, in een enkel geval, door de VPRO voor hun neus weggekaapt werden.

De oogst van de huidige primeurs valt helaas nogal mager uit. Er zijn goede redenen te bedenken, waarom bij voorbeeld de Deense film Dansen met Regitze of de zondagavond uit te zenden Zwitserse produktie Der Berg normaliter het Nederlandse publiek onthouden zouden zijn. Ze steken nauwelijks uit boven het gemiddelde van de jaarlijkse filmproduktie in een klein Europees land, en zeker niet boven de in vergelijking helemaal niet zo beroerde gemiddelde Nederlandse speelfilm.

Vorig jaar legde de VPRO eer in met de met een Oscar onderscheiden Zwitserse film Reise der Hoffnung van Xavier Koller, over een groep Turkse vluchtelingen, die illegaal over een winterse bergpas Zwitserland trachten te betreden. Zijn landgenoot Markus Imhoof maakte in 1980 Das Boot ist voll, waarin de Zwitserse vreemdelingenhaat ten aanzien van joodse vluchtelingen in de Tweede Wereldoorlog het hoofdthema vormde.

Imhoofs meest recente film Der Berg (1990) sluit meer aan bij de traditionele Zwitserse cinema en de romantische notie van de schoonheid èn ongenaakbaarheid van het hooggebergte.

In 1922 werd de met zijn jonge vrouw op de top van een Alp gestationeerde weerobservator ter plaatse vermoord door een rivaal, die dezelfde betrekking had willen bekleden. Imhoof verandert het verhaal een beetje: de rivaal wordt een Oostenrijks officier, vol ressentiment over zijn afwijzing en fascistoïde superioriteitsgevoelens. De film laat hem aan het begin van de winter eenzaam de berg beklimmen, zodat hij eenmaal boven aangekomen niet meer terug kan. Dan ontstaat er op de top een gevecht op leven en dood, want er is niet genoeg proviand voor drie personen. Bovendien betwist de indringer de de weerman zijn vrouw, die niet ongevoelig is voor diens wereldse charme. Het is een mager verhaal, vermomd als universeel geldende metafoor. De acteurs zijn niet slecht, het camerawerk is soms verbluffend, maar niemand zou Der Berg gemist hebben, als de film buiten het Nederlandse blikveld gebleven was.