Vakbonden: afblijven van zorg-CAO's

DEN HAAG, 13 NOV. De vakbonden in de gezondheidszorg weigeren de tweejarige CAO's die dit jaar zijn afgesloten open te breken. De ambtenarenbonden wensen geen genoegen te nemen met de nullijn die het kabinet voor de ambtenarensalarissen wil. Verpleegkundigen hebben dit voorjaar nog acties gevoerd om hogere lonen te krijgen.

Het kabinet ziet zich hierdoor geconfronteerd met dreigende tekorten op de begroting voor 1993. Gisteren nog stemde de Tweede Kamer in met de bezuinigingsvoorstellen. De bevriezing van de lonen voor ambtenaren en werknemers in de sectoren als de gezondheidszorg moet het kabinet ruim 1,2 miljard gulden opleveren. De totale bezuinigingsoperatie van het kabinet omvat 2,75 miljard.

Voor de ongeveer 475.000 werknemers in de gezondheidszorg en maatschappelijke dienstverlening zijn tweejarige CAO's afgesloten die voorzien in een loonstijging van 4 procent in 1993. Minister De Vries (sociale zaken en werkgelegenheid) en staatssecretaris Simons (volksgezondheid) spreken volgende week met de werkgevers in de zorgsector in een poging de CAO's open te breken. De werkgevers in de zorgsector wijzen het verzoek niet bij voorbaat af.

Maar de vakbonden noemen het openbreken van de CAO's onbespreekbaar. Een woordvoerder van de AbvaKabo zegt: “Kort en simpel: nee, gewoon nee.” De CNV-bond CFO wijst erop dat de tweejarige CAO's “na keiharde actie” tot stand zijn gekomen. Een woordvoerder voorspelt nieuwe onrust in de gezondheidszorg als de overeenkomst ook maar met één vinger wordt aangeraakt. Voorzitter R. Berkhout van de vakbond voor verpleegkundigen NU '91 wil niet nu al met acties dreigen, maar als de CAO zou worden opengebroken “worden we echt kwaad”.

De AbvaKabo, de grootste ambtenarenbond, heeft de Tweede Kamer laten weten dat de nullijn voor ambtenaren ongedaan moet worden gemaakt, omdat anders de onderhandelingen over de arbeidsvoorwaarden voor het overheidspersoneel “bijzonder moeilijk” zullen zijn. Doet de Kamer dit niet, dan voorziet de AbvaKabo “in het voorjaar grote conflicten”. De AbvaKabo zegt dat als het kabinet de ambtenaren een "nullijn' oplegt, de bond het woensdagnacht gesloten centraal akkoord over loonmatiging niet zal uitvoeren.

Pag.3: "Alle reden voor nieuw overleg'

De andere ambtenarenbonden geven soortgelijke reacties. Zij wijzen erop dat het centraal akkoord voor overheidspersoneel dezelfde lijn aanhoudt als voor de marktsector. De vakbonden in de marktsector kiezen in het algemeen voor looneisen van 2,5 procent. Het kabinet wil voor de circa 800.000 ambtenaren niet verder gaan dan wat in de lopende CAO's al is afgesproken. Dat komt neer op een loonsverbetering op jaarbasis van 1,75 procent in 1993. Wanneer de CAO's in april aflopen, zou daar dus niets bijkomen.

Minister De Vries zei gisteren in de Tweede Kamer dat er alle aanleiding voor nieuw overleg in de gezondheidszorg is. Hij stelde dat bij de CAO's in de zorgsector “het adagium werk boven inkomen niet echt een rol heeft gespeeld”. Volgens De Vries “is er ruimte weggegeven, die tot verlies van werkgelegenheid leidt”.

Het kabinet besloot eerder zowel voor 1992 als 1993 3 procent van de loonstijgingen in de gezondheidszorg te betalen. De loonsverbeteringen worden verder vooral gefinancierd via een verlaging van de pensioenpremies. In zijn berekeningen van het financieringstekort gaat het kabinet ervan uit dat de overheidsbijdrage van 3 procent volgend jaar tot 0 procent wordt verlaagd. Dat levert het kabinet 370 miljoen op, terwijl de premies dan zodanig kunnen worden verlaagd dat de collectieve lasten met 450 miljoen worden verlaagd.

De nullijn die de overheid voor ogen heeft, geldt ook voor andere gepremieerde of gesubsidieerde sectoren, zoals de Nederlandse Spoorwegen, het streekvervoer en de omroep. In september liet het kabinet nog weten 3 procent voor verbetering van de arbeidsvoorwaarden in deze sectoren ter beschikking te stellen.