Dronken pop beklimt berg en verslaat tijger

Poppentheaterfestival Images. Gezelschap: Het Marionettentheater uit Segou-Pelengana, Mali. Gezien: 12/11 Schouwburg, Arnhem. Nog te zien t/m 15/11 in Schouwburg Arnhem, 18/11 en 20/11 in Tropenmuseum, Marmeren Hal, Amsterdam. En 19/11 in Rasa Utrecht. Gezelschap: Poppentheater Jin-Jang, Volksrepubliek China. Gezien: 11/11, Parktheater, Arnhem. Nog te zien t/m 14/11 in het Parktheater Arnhem en 15/11 in Soeterijn Theater, Amsterdam.

Het poppentheater heeft een lange en rijke traditie. Sinds de Han-Dynastie (vanaf 206 voor Chr.) waren er al verschillende soorten poppentheaters bekend, waarmee het ouder is dan het door acteurs gespeelde theater. Ook nu nog is het poppentheater in China razend populair. Behalve opera is er geen kunstvorm die meer bezoekers trekt.

Het poppentheater Jin-Jang dat deze week in Nederland optreedt, in het kader van het poppentheaterfestival Images in Arnhem, is een van de bekendste groepen van het Chinese vasteland. Het gezelschap speelt met eigen handgemaakte poppen en wordt begeleid door traditionele Chinese muziek.

De voorstelling bestaat uit drie volksverhalen. Twee korte geestige sketches waarin de groep vooral haar vakmanschap laat zien en het verhaal over Lu Liang, de zoon van een minister die aan het regeringsleger ontsnapt. Hij verbergt zich bij zijn toekomstige echtgenote, maar wordt verraden. Nog net op tijd wordt hij door opstandelingen gered en gaat hij met hen mee de bergen in om het onrecht te bestrijden.

In dit verhaal wordt op geen enkel moment spanning opgebouwd. Maar dat is ook niet de bedoeling. In China kent men de volksverhalen uit het hoofd en gaat men alleen naar het theater om te zien hoe mooi de emoties gespeeld worden. Het is dan ook niet verwonderlijk dat het poppentheater Jin-Jang alle tijd neemt voor het introduceren van de personages, het ten gehore brengen van klaagzangen en het doodslaan van een vlinder. Maar het gezelschap laat ook veel spektakel zien: poppen balanceren met schoteltjes op hun hoofd, ze spelen met vuur en gaan het een na het andere gevecht aan. Dit alles gebeurt met de nodige humor en relativering. Een rebel rijgt een regeringssoldaat aan een boomstam en zwaait de man in triomf een aantal keren in het rond. Een dronken man beklimt een berg en verslaat daar een gevaarlijke tijger. “Weer een mooi verhaal, dat ik de mensen thuis kan vertellen,” glimlacht hij.

Jin-Jang weet met een mengeling van humor, spektakel, uitgesproken spel en prachtige, sfeervolle muziek een adembenemende voorstelling neer te zetten.

In Mali wordt sinds mensenheugenis marionettentheater gespeeld. Aan het begin en het einde van de regentijd worden in verschillende dorpen volgens de Bamanan-traditie dorpsfeesten gehouden om de banden tussen de verschillende boerengemeenschappen te versterken en de jongeren met elkaar in contact te brengen.

Het marionettentheater Segou-Pelengana is speciaal voor de voorstelling in Nederland samengesteld. Het bestaat niet uit marionetten zoals de naam doet vermoeden maar uit musici, maskerdragers en danseressen uit Mali. Zij voeren rituele dansen uit die zich voor het grootste deel bij maanlicht afspelen: het tijdstip waarop de meisjes van het dorp op het plein bij elkaar komen om de aandacht van de jongens te trekken. In de dansen worden de schoonheid van de vrouw en de verfijning van het leven verbeeld, begeleid door opzwepende muziek die gespeeld wordt op traditionele handgemaakte muziekinstrumenten.

De combinatie van de muziek, de dansen en de maskers zouden deze voorstelling tot een onvergetelijke gebeurtenis moeten maken. Maar dit gebeurt niet, daarvoor is de kloof tussen publiek en spelers te groot. Wij zitten stijf op onze stoel naar het geweld op het toneel te kijken en de groep heeft nog nooit eerder in een theater gespeeld. Je voelt de verlegenheid bij de meisjes om zich geheel te geven, waardoor het feest niet volledig losbarst en op het toneel blijft steken.