Claw Boys Claw Claw Boys Claw. Sugar (EMI; 7 ...

Claw Boys Claw Claw Boys Claw. Sugar (EMI; 7 80916 2).

Ton de Leeuw Polo de Haas: Improvisations and Harmonies (Clavicenter, pdh 250902); Ton de Leeuw: Chambermusic (NM Classics 92020)

Bob Dylan Bob Dylan: Good As I Been To You. (Columbia 01-472710-10, (distributie: Sony Music).

Ali Akbar Khan Jan Garbarek/Ustad Fateh Ali Khan: Ragas and Sagas (ECM 1442511 263-2). Ali Akbar Khan: Journey (Triloka 184-2). Distributie: Virgin.

Claw Boys Claw

Ook voor de Amsterdamse rockgroep Claw Boys Claw is het Stenen Tijdperk voorbij. Op hun zevende cd, Sugar, lijkt een eind te zijn gekomen aan de fascinatie met holbewoners en heeft de beschaving haar intrede gedaan. Produktioneel en muzikaal is Sugar verrassend. Vooral de zang van Peter te Bos heeft zich positief ontwikkeld. Het woeste gejank en de hoge uithalen die eerdere platen van Claw Boys Claw ontsierden, blijken niet Te Bos' enige mogelijkheden. Op Sugar klinkt hij warm, zachtaardig en zelfs ingetogen. In een aantal nummers wordt zijn lage zang gecombineerd met hoge samenzang, zoals in de opening "Hail On'. Dat geeft niet alleen ruimtelijke werking maar maakt de Claw Boys Claw ook lieflijker dan ze ooit waren.

De beheersing die Te Bos in zijn stem legt, geldt ook de andere muzikanten. Drummer Marc Lamb vermijdt het beuken, John Cameron bespeelt zijn gitaar subtiel en het nieuwe bandlid Geert de Groot (ex-Fatal Flowers) heeft een laag-rommelend basgeluid. Het hechte spel van de groep geeft een rustig voortkabbelend nummer als "Rosie', met de tokkelende bluesloopjes van Cameron, een verleidelijk effect. Dankzij de produktie van Magic Stick, oftewel Michel Schoots, klinkt de plaat verzorgd en evenwichtig. Alle instrumenten zijn goed te horen, ook al zijn ze vergeleken met Te Bos, die prominent in het geluidsbeeld staat, wat naar achteren gemixt.

In enkele nummers is de oude onstuimige stijl nog aanwezig, zoals het schreeuwerige "Use It' en het botte "Sound Of The Psycho', maar in "Y.O.Y.' laat de groep horen ook een hard nummer vloeiend te kunnen spelen. Hoogtepunt van Sugar is het afscheidsliedje "Edit Away', waarin Te Bos iemand uit zijn leven weggemonteerd wil zien. In het nummer is Te Bos' bezwerende zang ingebed in akoestische gitaar, rasperige bas, een variant op de manchester-drum en enkele fluitflarden. Op Sugar hebben Claw Boys Claw de bravoure van hun podiumact met succes teruggebracht tot voor de huiskamer aanvaardbare proporties.

Claw Boys Claw. Sugar (EMI; 7 80916 2).

HESTER CARVALHO

Ton de Leeuw

Een van de mooiste pianowerken die de laatste jaren werden geschreven door een Nederlandse componist, is Les Adieux van Ton de Leeuw uit 1988. Het werk duurt ongeveer twintig minuten en is als het ware één grote spanningsboog. Met minieme middelen wordt een complete wereld geschapen.

De titel verwijst niet naar de gelijknamige sonate van Beethoven, maar naar Ton de Leeuws vertrek uit Nederland (sinds een paar jaar woont hij in Parijs). Het werk van Beethoven staat ver van dat van De Leeuw, hoewel iets van diens monumentaliteit en van de groots opgezette vorm die is opgebouwd uit beperkt tonenmateriaal zeker vergelijkbaar zijn. Beethoven wekt de indruk zijn totale persoonlijkheid in zijn werk tot uitdrukking te willen brengen. De Leeuw, die zich graag laat leiden door de oosterse filosofie, wil juist zichzelf als componist onzichtbaar maken. "Muziek als artistieke monoloog is voor mij volstrekt onbelangrijk,' aldus Ton de Leeuw.

Zonder deze kennis is De Leeuws werk moeilijk te interpreteren. Want de componist vraagt ook van de instrumentalist een grote mate van bescheidenheid in de interpretatie. Hij moet zichzelf losmaken van zijn eigen ego "om als instrument te kunnen fungeren voor de klank, voor het universele'.

Dat die houding kan leiden tot twee geheel verschillende uitvoeringen van eenzelfde werk blijkt uit de opnames die René Eckhardt en Polo de Haas maakten van Les Adieux. Eckhardt speelt directer, zit als het ware dichter op de noten. Soms ontstaat een sfeer van statige afstandelijkheid, die Ton de Leeuw ongetwijfeld op prijs stelt, maar af en toe dreigt Eckhardt met zijn benadering de grote lijn te veel uit het oog te verliezen. De Leeuw zelf legt juist daarop de nadruk. "Het is voor de uitvoerder heel moeilijk om die grote boog vast te houden,' aldus de componist.

Bij Polo de Haas is het eerder omgekeerd. Geen moment verliest hij de continuïteit van de muzikale beweging uit het oog. Zijn interpretatie is veel introverter. Maar het gevaar van te grote gelijkmatigheid ligt daarbij wel steeds op de loer.

Op de cd van Eckhardt staan nog twee andere werken van Ton de Leeuw: Hommage à Henry voor klarinet en piano en Trio voor fluit, basklarinet en piano. Polo de Haas combineerde Les Adieux met een eigen compositie en met vier flitsende stukken van Theo Loevendie, waarvan het soms jazz-achtige karakter mooi contrasteert met de mystiek van De Leeuw.

Polo de Haas: Improvisations and Harmonies (Clavicenter, pdh 250902); Ton de Leeuw: Chambermusic (NM Classics 92020)

PAUL LUTTIKHUIS

Bob Dylan

Het oeuvre van Bob Dylan, jarenlang vergeten temidden van het disco- en housegeweld, beleeft de laatste tijd een herwaardering. Vorige maand werd hij geëerd met een wereldwijd uitgezonden jubileumconcert in New York, zijn platenmaatschappij Columbia juicht al over "een hele nieuwe generatie die Dylan aan het ontdekken is'.

De 51-jarige zanger, altijd al wars van zijn eigen legende, lijkt zelf intussen steeds meer op de achtergrond te willen verdwijnen. Hij treedt op in kleine zalen en komt in zijn eigen jubileumjaar met een cd die geen enkel eigen nummer bevat. Good As I Been To You is een eerbetoon aan de folk- en bluestradities waarmee Dylan na dertig jaar rechtstreeks teruggrijpt op zijn eerste plaat, Bob Dylan (1962), die ook "live' werd opgenomen in de studio en grotendeels bestond uit covers van traditionele folksongs. Het is bovendien een volledig akoestisch werkstuk, waarop alleen Dylan zelf te horen is, met gitaar en mondharmonica. De "stem van een generatie' keert daarmee terug naar zijn "roots', maar haakt ook in op de recente populariteit van onopgesmukte, akoestische popmuziek.

Luisteren naar Good As I Been To You is een beklemmende ervaring. Dylan geeft de dertien merendeels obscure nummers een gedreven uitvoering met bij vlagen subliem gitaarspel, zoals in de stevige binnenkomer Frankie and Albert. Onthutsend is echter zijn volkomen vergruisde stemgeluid, waarin de protestzanger van weleer nog maar met moeite te herkennen is. Nasaal en schor raspt hij zich door stokoude vertellingen als "Blackjack Davey', "Jim Jones', "Sittin' On Top Of The World', "Arthur McBride' en Stephen Fosters "Hard Times'. Het desolate effect van de schurende, gebroken stem, die soms klinkt alsof hij regelrecht uit het graf komt, wordt versterkt door de troosteloze repertoirekeus. "The day you quit me, baby, that's the day you die', zingt Dylan in "You're Gonna Quit Me'.

Good As I Been To You, met zijn ironische titel, is een indringend werkstuk dat de luisteraar achterlaat in het ongemakkelijke besef dat hier een "superster' zijn eigen mythe ontmantelt ten gunste van de traditie die hem heeft voortgebracht. Alsof Robert Allan Zimmerman, die zijn naam in 1962 veranderde in Bob Dylan, zijn wereldberoemde creatie nu weer ongedaan maakt. “Ik ben maar gewoon een gitarist,” zei Dylan ooit over zichzelf. Hij meende het.

Bob Dylan: Good As I Been To You. (Columbia 01-472710-10, (distributie: Sony Music).

SJOERD DE JONG

Ali Akbar Khan

Het vermengen van genres en stijlen lijkt steeds meer in zwang te komen. Werd met het begrip "fusion' tot nu toe meestal een mengsel van rock en jazz bedoeld, steeds vaker komt er nu ook oosterse muziek in de smeltkroes terecht. Op Ragas and Sagas speelt de Noorse saxofonist Jan Garbarek, bekend als fusion-muzikant in de eerste betekenis, met een groep Pakistaanse musici onder leiding van vocalist Ustad Fateh Ali Khan. Het doel lijkt een soort universele sfeermuziek maar van echte integratie is maar weinig te horen. Voor een deel komt dat door de geluidstechniek; Garbarek klinkt op de voorgrond omgeven door nogal wat galm, de Pakistanen lijken ver weg ergens in een schuurtje te zitten. Het kortste stuk is tevens het beste, Saga, van Jan Garbarek zelf.

Overtuigender is de door toetsenspeler Jai Uttal geproduceerde cd Journey met in de hoofdrol sarodspeler Ali Akbar Khan. Deze in Oost-Bengalen (Bangladesh) geboren meester heeft al decennia lang een eigen college in Californië en weet haarfijn wat een gehaast westers oor aankan. De meeste stukken zijn tamelijk kort en bevatten maar weinig ornamentuur. Men hoort een achttal heel mooie melodieën die door Ali Akbars frasering en timing toch meer zijn dan alledaagse liedjes. Je kunt ze wel meezingen of neuriën, het dromerige Lullaby of het mystieke Temple Music, maar platte "meezingers' zijn het niet. Het laatste stuk op de cd, Morning Meditation, duurt bijna een kwartier, en is daardoor meer dan de andere stukken een goede voorbereiding op het concert dat Ali Akbar Khan (70) zondag 29 november a.s. in het Amsterdamse Tropeninstituut geeft. Zonder westers slagwerk of synthesizer als op deze cd, maar hopelijk even melodieus.

Jan Garbarek/Ustad Fateh Ali Khan: Ragas and Sagas (ECM 1442511 263-2). Ali Akbar Khan: Journey (Triloka 184-2). Distributie: Virgin.

FRANS VAN LEEUWEN