Ambitieuze plannen Bill Clinton; Robert Reich economisch specialist in overgangsteam

WASHINGTON, 13 NOV. Toekomstig president Bill Clinton heeft gisteren Robert Reich benoemd als economisch specialist voor zijn team dat de overgang naar het Witte Huis moet sturen. In Little Rock heeft Clinton in zijn eerste persconferentie na de verkiezingen zijn ambitieuze economische plannen voor de eerste maanden van het presidentschap ontvouwd.

Het economische beleid wordt gecoördineerd door zijn vriend en voormalige studiegenoot Robert Reich. Deze hoogleraar aan de universiteit van Harvard heeft altijd voor open handelsverkeer gepleit en verdedigt zelfs de in Amerika omstreden stelling dat het economisch niet uitmaakt of de eigenaar van een bedrijf in binnen- of buitenland is gevestigd. Reich is snel en ad rem en heeft Clinton tijdens diens campagne geadviseerd. Hij is voorstander van een binnenlands investeringsprogramma om de economie erweer boven op te helpen.

Voor de coördinatie van buitenlandse zaken benoemde Clinton de advocaat Samuel Berger, die voor het ministerie van buitenlandse zaken onder president Carter heeft gewerkt. Berger is gematigder dan Anthony Lake, die Clintons buitenlandse beleid tijdens de campagne coördineerde. Bij vorige campagnes werd de coördinator in het overgangsteam vaak veiligheidsadviseur in het Witte Huis maar Clinton zei gisteren dat hij geen haast wil maken met dergelijke benoemingen.

Als kandidaten voor minister van buitenlandse zaken worden Congreslid Lee Hamilton of Senator Sam Nunn genoemd, beiden ervaren en bekend met West-Europa. Het overgangsteam adviseert Clinton over benoemingen maar hij neemt zelf de uiteindelijke beslissingen, zei hij gisteren. Het binnenlandse beleid wordt gecoördineerd door Al From, de directeur van de in het politieke midden verkerende Democratic Leaderschip Conference, waar Clinton zelf ooit voorzitter van was.

Clinton legde de nadruk op continuïteit in buitenlands beleid, dat voor hem pas op de vierde plaats komt. Hij prees de nauwe samenwerking tussen de ministers van defensie, buitenlandse zaken en het Witte Huis onder president Bush en hij stelde zijn gehoor gerust dat er geen radicale veranderingen zouden komen in het buitenlandse beleid. Er blijft een meerjarenplan komen voor de defensiebegroting, waarbij het Amerikaanse militaire overwicht in de wereld verzekerd moet blijven. Besprekingen met Rusland over beheersing van kernwapens en het vredesproces in het Midden-Oosten moeten voortgang vinden. Maar in de eerste plaats komt verbetering van de Amerikaanse economie waar de hele wereld baat bij moet hebben.

Clinton zegt dat hij niet in de fout wil vervallen teveel tegelijk te willen. President Carter kwam tijdens zijn eerste maanden in het Witte Huis met een waslijst van plannen naar het Congres en kreeg niets gedaan. Als beter voorbeeld beschouwt Clinton de eerste maanden van president Reagan, die in zijn eerste jaar een radicale belastinghervorming wist door te voeren.

Maar gisteren kwam Clinton toch met een betrekkelijk grote verlanglijst, een plan voor een half miljoen banen door het stimuleren van investeringen, gelijktijdig een vertraagde bestrijding van het begrotingstekort en een hervorming van het stelsel van ziektekostenverzekering. De specialistenteams lichten de verscheidene departementen door om hun bevindingen en aanbevelingen door te geven aan de te benoemen minister.

Clinton wil ook het verbod op homoseksuelen in de krijgsmacht opheffen. De huidige chefstaf van het Pentagon, generaal Colin Powell, is daar tegen. Gisteren heeft een rechter de marine gedwongen een homoseksuele marineman, die werd ontslagen nadat hij voor de televisie voor zijn seksuele geaardheid was uitgekomen, opnieuw aan te nemen. Volgens de rechter is het verbod onconstitutioneel. Clinton kan met zijn opheffing van het verbod het oordeel van hogere rechters voor zijn.

Verder gaat Clinton Haïtiaanse vluchtelingen niet meer meteen naar hun land terugsturen, zoals Bush nu doet, maar een vaste procedure voor vluchtelingen opstellen. Zwarte Amerikanen voelen zich gekwetst door het zondermeer terugsturen van zwarte Haïtianen, terwijl Cubaanse latino's wel vrijelijk toegang krijgen tot Amerika.

Naast Clinton stond toekomstig vice-presidentskandidaat Albert Gore gisteren ijverig mee te knikken. Clinton ziet zijn hechte relatie met Gore als “goed voor het land”. Clinton fungeert met zijn toekomstige vice-president Gore veel meer als een tandem dan eerdere presidenten. Gore krijgt ook duidelijke verantwoordelijkheden op het gebied van milieu, waar hij belangrijke zeggenschap heeft in de benoemingen. Gore heeft een groot aandeel in de overgang naar het presidentschap omdat hij de meeste ervaring heeft in Washington. Gore moet Clinton ook helpen om zijn verregaande wetsvoorstellen door het Congres te loodsen, hetgeen een traditionele taak is voor een vice-president. Gore speelde een belangrijke rol tijdens de campagne. Soms leek het zelfs of hij zijn eigen presidentiële campagne in 1988 weer opnieuw beleefde.

Clinton moet nog wennen aan de aandacht, die hij krijgt en reageert zo nu en dan geprikkeld op de journalisten die hem volgen. Als gouverneur was hij dat niet gewend. 's Morgens rond zessen draaft hij aan de leiding van de perstros in zijn sportbroekje naar zijn gouverneurskantoor in Little Rock. Zijn gouverneurschap heeft hij nog niet officieel aan zijn vice-gouverneur overgedragen.

Afgelopen woensdag heeft president Bush Clinton uitgenodigd op het Witte Huis om te overleggen over de overgang. Clinton heeft de uitnodiging aanvaard en volgende week bezoekt hij Washington.