Wetgevende Raad van Hongkong steekt Patten hart onder riem

PEKING, 12 NOV. China's campagne om de democratische hervormingen van gouverneur Chris Patten te blokkeren heeft een eerste belangrijke nederlaag geleden. Op het moment dat Patten in het vliegtuig naar Canada zat heeft de Wetgevende Raad na een emotionele marathonzitting gisteravond laat met 32 stemmen vóór en 21 tegen zijn algemene steun voor de politieke blauwdruk voor aanzienlijke uitbreiding van het aantal gekozen leden van de raad door middel van vermomde directe verkiezingen goedgekeurd.

Het persbureau Nieuw China, in de praktijk China's ambassade in Hongkong, heeft vandaag in een verklaring gezegd dat de stemming het resultaat was van pressie van de regeringen van Hongkong en Groot-Brittannië. De verklaring betreurde dat China's advies volledig en herhaaldelijk genegeerd was zowel door Hongkong als Londen. Nieuw China veroordeelde de beide regeringen voor het verwerpen van het principe van de "convergentie' met de Basic Law - waarin China de politieke structuur voor Hongkong na 1997 heeft vastgelegd - en waarschuwde dat zij de gevolgen van hun daden moeten dragen.

Patten heeft vanuit Vancouver de "holle dreigementen' van China afgewezen en gezegd dat de mensen in Hongkong een rationale discussie willen. Patten zei dat China het met hem eens was dat de regels voor Hongkongs verkiezingen in 1995 moeten zijn dat zij “open, redelijk en aanvaardbaar voor de bevolking van Hongkong” zijn. “Een deel van die aanvaardbaarheid is dat zij ook aanvaardbaar moeten zijn voor de Wetgevende Raad. Die heeft een serieus en hartstochtelijk debat gehad en zich verantwoordelijk gedragen en wat voor lawaai er ook van elders komt, zij zullen daarmee doorgaan”. Verscheidene leden van de Raad, zelfs tegenstemmers hebben de Chinese beschuldigingen dat zij onder Britse druk hebben gehandeld van de hand gewezen.

Ster van het debat gisteravond was Christine Loh, een 36-jarige advocate, die China's dogma van "convergentie' in eloquente bewoordingen aan de kaak stelde. Zij zei dat China het volk van Hongkong probeert te hypnotiseren met dat begrip. “Ons wordt verteld dat convergentie een deugd, een noodzaak is en zelfs ongelooflijk genoeg een hoog principe dat beloften uit de Gezamenlijke Verklaring (1984) die we eens in goed vertrouwen als sacrosanct beschouwden, mag ondermijnen. Het drijft de spot met onze verwachting van de hoge graad van autonomie in Hongkong na 1997.”

Zij was ook zeer kritisch tegenover de Britse regering die tot 1990 democratie voor Hongkong had behandeld “niet als een waarde, maar als handelswaar waarover het schipperde en sjacherde met China”. Loh had ook felle berispende woorden voor de zaken-lobby, de Business & Professionals Federation die maandag Pattens voorstellen afwees, omdat “convergentie boven democratie gaat”. Het centrale element in de convergentie is dat de verkiezingen voor de Wetgevende Raad in 1995 gehouden worden volgens China's regels en dat de dan verkozen Raad op een "doorgaande trein' stapt en op de dag van de soevereiniteitsoverdracht doorrijdt.

China heeft echter met klem duidelijk gemaakt dat de populairste politieke leider van Hongkong, Martin Lee, die bij de eerste directe deelverkiezingen in 1991 het grootste aantal stemmen haalde en de onderwijsvakbondsleider Szeto Wah van de trein afmoeten, omdat zij na het bloedbad van Peking in 1989 opgeroepen hebben tot omverwerping van het communistische regime. De leider van de BSF, de bouwmagnaat Vincent Lo heeft zich op het standpunt gesteld dat convergentie het offeren van een paar mensen waard is en dat is een blunder die hem door vriend en vijand niet in dank is afgenomen.

Christine Loh zei in een vraaggesprek dat er veel meer mensen op China's lijsten staan om van de trein afgeduwd te worden. Mevrouw Loh meent dat Hongkong afmoet van de houding van reflexmatige onderdanigheid aan wat China wenst. “Ons ideaal is volledige democratie zo spoedig mogelijk. Eerst moesten we daarvoor vechten tegen de Britten en de Chinezen. Nu te elfder ure helpen de Britten. We moeten onze ruggegraat stijf houden en steun van de bevolking opbouwen. Als China "nee' zegt moeten we ons verzetten en proberen, proberen, proberen. Dat is leiderschap!”

Iedereen beraadt zich er nu op wat China gaat doen. De directeur van het persbureau Nieuw China, Zhou Nan, heeft Pattens blauwdruk veroordeeld als “een droom die Hongkong moet veranderen in een (semi-)onafhankelijke staat of het handhaven van het kolonialisme onder een andere dekmantel. Hij dreigde dat verdere discussies met de Britten alleen kunnen worden gehouden als Patten alles intrekt. Liu Yiu-chiu, de luidste pleitbezorgster van China, die Hongkong vertegenwoordigt in het Nationale Volkscongres in Peking zei in een vraaggesprek dat China het de “doortrapte schurk” Patten niet gemakkelijk zal maken om terug te krabbelen. “We zullen hem pat zetten tot hij geen kant meer op kan en plat op zijn neus gaat.” Fred Li, lid van de Wetgevende Raad voor de liberale groep "Meeting Point', die convergentie met China wil, maar voor het hogere principe van democratie heeft gestemd is bezorgd dat China zijn basis-organisaties zal mobiliseren in niet aflatende pressie-campagnes. “Zij wachten op instructies uit Peking.” Maar Tam Yiu-chiu, vice-voorzitter van de pro-China vakbondsfederatie, zei dat er geen stakingen en demonstraties zullen komen, “want stabiliteit gaat boven alles”.