Vermeer Quartet ook met vervanger subliem

Concert: Vermeer Quartet. Programma: L.v.Beethoven: Kwartet opus 74; G. Ligeti: Kwartet nr. 1; F. Mendelssohn: Kwartet opus 44 nr. 2. Gehoord: 10/11 Kleine Doelenzaal, Rotterdam.

Als enige in de wereld van de vermaarde strijkkwartetten heeft het vrijwel niet te evenaren Vermeer Quartet uit Chicago al door zijn naamgeving een duidelijke idicatie weten te geven van zijn klankideaal. Wat de zeventiende-eeuwse Delftse schilder Johannes Vermeer aan visuele betovering tot stand bracht door het spel van licht en donker in zijn intieme interieurs wilde het naar hem genoemde strijkkwartet transformeren naar het auditieve kleurenpalet, in tijd en ruimte gezet met dezelfde technische perfectie als die waarmee Vermeer het penseel hanteerde.

Dat een zo hoge doelstelling uitsluitend te realiseren valt door vier musici van superieure kwaliteit laat zich verstaan. Des te moeilijker moet het zijn om wanneer één ensemblelid wegvalt een volledig adequate invulling te vinden voor zijn partij. De vrees dat de noodzakelijke vervanging van de zieke Pierre Menard door Mathias Tacke als tweede violist de onaantastbaarheid van dit topensemble ook maar even zou hebben geschaad, bleek tijdens het sublieme Doelen-concert van het Vermeer Quartet echter ongegrond. Men hoorde integendeel het zelfde magnifieke samenspel dat altijd kenmerkend is geweest voor dit strijkkwartet.

Met Beethovens weinig gespeelde opus 74 leek het hoogtepunt al bereikt, zo moeiteloos jongleerden de musici met de thematische dialectiek en de differente klankkleuren. Wat een verheven rust in het adagio en wat een haarscherpe perfectie in het pijlsnelle scherzo!

Een minstens zo spannend avontuur werd echter het Eerste strijkkwartet van Ligeti, een wonderlijke nachtevocatie, ongehoord virtuoos voor de instrumenten geschreven met gebruikmaking van alle moderne klankeffecten die maar te bedenken zijn. Glaszuiver realiseerden de spelers de halsbrekende notentekst alsof het een eenvoudige opdracht gold. In Mendelsohn was het de verzadigde klankwarmte die opnieuw het musiceerpeil tot ongekende hoogten opvoerde.

Het Vermeer Quartet is ondanks de recente mutatie een ensemble gebleven van uitzonderlijke klasse, alleen in superlatieven te beschrijven en zijn pretentieuze naam meer dan waard.