Proces van Honecker verdaagd tot maandag

BONN, 12 NOV. Wegens een hartaanval van de 78-jarige vroegere DDR-premier Willi Stoph is het vandaag in Berlijn begonnen proces tegen de vroegere Oostduitse staatschef Erich Honecker (80) en vijf andere oude topmensen van diens vroegere SED al na enkele minuten verdaagd tot maandag. Stoph zou volgens een medisch rapport niet in staat zijn om terecht te staan. De rechtbank laat daarnaar nu een eigen medisch onderzoek instellen.

Honecker, die tot herfst '89 secretaris-generaal van de SED en voorzitter van de Oostduitse staatsraad en de Nationale verdedigingsraad was, staat terecht wegens zijn verantwoordelijkheid voor de dood van 68 Oostduitsers die aan de Berlijnse Muur of elders aan de Duits-Duitse grens werden doodgeschoten of op mijnen liepen. Met hem staan terecht: Erich Mielke (84), destijds minister voor staatsveiligheid (Stasi), Heinz Kessler (72), minister van defensie, diens plaatsvervanger Fritz Streletz (66), Hans Albrecht (72), partijleider in het district Suhl, en Willi Stoph.

In alle zes gevallen staan deze top SED'ers, die lid waren van de Nationale Verdedigingsraad, voor de rechter wegens hun medeverantwoordelijkheid voor het zogenoemde schiessbefehl dat die raad uitvaardigde. Hoewel als gevolg daarvan meer dan 200 zogenoemde “Republikflüchtige” Oostduitsers de dood vonden, is de aanklacht beperkt tot hun verantwoordelijkheid voor 69 slachtoffers. Die zijn gesplitst in drie hoofdcategorieën: dood door vuur van grenssoldaten, als gevolg van automatische vuurinstallaties en als gevolg van het betreden van mijnen in het grensgebied tussen de Bondsrepubliek en de toenmalige DDR.

Het openbaar ministerie en de rechtbank in Berlijn hebben het proces op deze manier willen “bekorten” om het risico dat de oude aangeklaagden tussentijds overlijden of op medische gronden niet meer kunnen voorkomen zoveel mogelijk te beperken. Niettemin wordt de procesduur toch nog op minstens een jaar geschat, zodat het bij voorbeeld de vraag is of de zwaar zieke Honecker (die aan leverkanker lijdt) en Mielke (die bij vlagen dement is) het einde van het proces zullen halen.

De Duitse regering en justitie bevinden zich niet alleen wat deze medische kant betreft “tussen de duivel en de blauwe zee”. Ook de vraag of Honecker c.s. berecht kunnen worden, op basis van het destijds geldende recht van de DDR, die als soevereine en volkenrechtelijk erkende staat haar eigen regels voor de grensbewaking kon stellen, is in Duitsland omstreden. Blijkens een recente opiniepeilingen is 59 procent van de Westduitsers en 51 procent van de Oostduitsers het eens met het proces.