Nederlands bataljon zet geen stap zonder de Britten; Bosnië nog verboden gebied

SPLIT, 12 NOV. De Nederlandse militairen die in Bosnië-Herzegovina hulpgoederen naar de noodlijdende bevolking moeten transporteren ondervinden hun eerste moeilijkheden. De Nederlandse compagnie die een basis in de stad Banja Luka zou inrichten wordt door de Serviërs de toegang tot Bosnië ontzegd, aldus een woordvoerder van het Nederlandse bataljon.

Besloten is dat de Nederlandse eenheid zich bij een Keniaans bataljon zal voegen, dat is gelegerd in een deel van Kroatië dat door troepen van de Verenigde Naties wordt bewaakt, naast de brug van Kroatië naar Bosnië, nabij het plaatsje Stara Gradiska. In de stromende regen was een voorhoede van de Nederlanders daar gisteren bezig met het opzetten van tenten.

Er worden ook enkele geprefabriceerde gebouwtjes voor de staf en voor latrines opgezet, een teken dat met een verblijf van langere duur aan de Bosnische grens rekening wordt gehouden. De Serviërs, die in Banja Luka hun belangrijkste hoofdkwartier in de door hen uitgeroepen "Servische republiek' in Bosnië hebben, hadden zich al eerder lijdelijk verzet tegen de komst van de Nederlanders en andere VN-militairen door niet mee te werken aan een onderzoek naar legeringsmogelijkheden. De weigering houdt verband het uitblijven van internationale erkenning van de "Servische republiek' in Bosnië, zo mag op grond van eerdere verklaringen worden aangenomen.

De andere Nederlandse compagnie heeft vertraging opgelopen bij de beoogde verplaatsing van de Kroatische havenstad Split naar haar basis in Busovaca in Centraal-Bosnië. De eerste voorhoede zal, zo hoopt de bataljonsstaf, nu zaterdag kunnen gaan. Dat zou eerst morgen gebeuren, maar de Nederlanders hebben besloten geen enkele verplaatsing uit te voeren zonder de Britse VN-troepen die voor de bescherming van de transporten zijn aangewezen. Het zware materieel van de "Chesires', zoals het Britse infanterieonderdeel heet, is pas gisteren per schip in Split aangekomen: 45 pantserwagens van het type "Warrior' met pantserdoordringende 30-mm-kanonnen en 26 andere pantservoertuigen.

Anders dan werd aangenomen zullen de Nederlanders in Centraal-Bosnië niet met hun Britse beschermers op één basis in de stad Vitez worden ondergebracht, maar in Busovaca, 14 kilometer verder verwijderd van het dichtstbijzijnde front nabij Travnik, waar volgens Kroatische bronnen Servische eenheden gisteren zware beschietingen hebben uitgevoerd op stellingen van moslims. Travnik ligt op 27 kilometer van de beoogde Nederlandse basis.

Pag.3: Langs "Ho Chi Minh-trail'

De Belgische compagnie die deel uitmaakt van het Nederlands-Belgische "1 (NL/BE)VN-transportbataljon' zal vermoedelijk als eerste hulpgoederen gaan transporteren. Vanuit hun basis in Pancevo, een stad in Servië, zullen de Belgen zondag, onder bescherming van Franse VN-troepen, een poging doen de door de moslims gecontroleerde stad Srebrenica in Oost-Bosnië te bereiken. Een poging door Deense VN-militairen mislukte vorige week jammerlijk toen Bosnische Serviërs in Bratunac het konvooi de weg versperden, omdat zij hun vijanden niet bevoorraad wilden zien.

De route vanuit Split naar Centraal-Bosnië, die naar verwachting zaterdag door een eerste groep van 28 Nederlandse voertuigen zal worden gereden, is op het moment rustig, aldus de Britse eenheden. Deze rijden op het traject voortdurend heen en weer omdat zij hun basis in Vitez al hebben ingericht. De route voert vanuit Split naar de grensovergang tussen Kroatië en Bosnië-Herzegovina in Posuse, en vandaar door gebied in Kroatische handen naar Tomislavgrad (voorheen Duvno) en over een bergweg naar Prozor. Deze stad is vorige maand deels verwoest door de Kroaten, toen zij hem op moslim-eenheden veroverden en de bevolking ervan deels verdreven.

Van Prozor gaat het naar Gornji Vakuf, waar de Britten een routebasis hebben ingericht, en dan volgt het avontuurlijkste deel van de reis, door de Britten inmiddels al schertsenderwijs de "Ho Chi Minh-trail' genoemd, een verwijzing naar de tijdens de oorlog in Vietnam regelmatig gebombardeerde aanvoerroute van Noord- naar Zuid-Vietnam. De Nederlanders hebben gisteren een uit drie man bestaande patrouille uitgestuurd om uit te vinden of de, deels, onverharde en kronkelige bergwegen noordwaarts naar Vitez en Busovaca begaanbaar zijn voor de Nederlandse tientonners en andere voertuigen.

De militaire situatie in dit gebied is volgens kenners buitengewoon labiel, vooral na het uitbreken vorige maand van vijandelijkheden tussen moslims en Kroaten, die tot dan toe in elk geval in naam elkaars bondgenoten waren. De basis van de Britten en de Nederlanders ligt in één van de weinige zones die nog in handen zijn van de moslims. Op de weg erheen bestaat de kans op een ontmoeting met zelfstandig optredende benden, die het mogelijk op roof van voertuigen of voorraden voorzien kunnen hebben. De ingewikkelde route van de VN via kleine wegen is gekozen om zover mogelijk uit de buurt te blijven van de twee dichtstbijzijnde Servisch/Kroatische fronten, op de lijn Kupres-Travnik en Mostar-Konjic.

Ofschoon de militaire bescherming van de konvooien in principe alleen een taak van de Britse Chesires is, zijn ook de Nederlandse militairen uitgerust met pistolen, UZI-pistoolmitrailleurs en FAL-geweren. Geschoten wordt alleen bij een aanval op een konvooi of uit zelfbescherming, niet om voor een konvooi gewapenderhand doortocht te forceren. De Britse voorhoede uit Vitez is tot nu toe twee keer beschoten, waarbij één keer, bij het plaatsje Ribnica, door de Britten met lichte wapens is teruggeschoten. Het betrof hier een verkenning van de route tussen Vitez en de stad Tuzla, eveneens in handen van de moslims.

Tuzla lijkt nu steeds meer door Servische troepen te worden ingesloten en zou daarmee in feite buiten het bereik van de Nederlanders in Centraal-Bosnië komen te vallen, aangezien zij in principe willen vermijden frontlijnen tussen de verschillende partijen te overschrijden.