Harnoncourt toont toch veel mildheid in Schubert

Concert: Koninklijk Concertgebouworkest o.l.v. N. Harnoncourt. Programma: Schubert: Ouverture 'im Italienischen Stile' in D, D590, en Symfonie in C D944; Haydn: Symfonie nr. 96 in D. Gehoord 11/11 Concertgebouw Amsterdam. Herhaling 19/11 aldaar.

Volgens Nikolaus Harnoncourt wordt Schubert ten onrechte als zuivere romanticus en lyricus beschouwd. Grote contrasten zouden bij hem niet zijn gewenst en Schubert zou geen 'dramaticus' zijn met het gewicht van Beethoven. In zijn Der musikalische Dialog (1984) bestrijdt Harnoncourt deze vooroordelen: 'Wanneer men de originele handschriften van Schubert bestudeert, in plaats van de door Brahms en zijn omgeving gladgestreken uitgaven, ontdekt men extreme crescendi van meervoudige pianissimo's tot meervoudige fortissimo's, die onverwacht, zonder een inleidend diminuendo, in het zachtste pianissimo overgaan. De accenten van Schubert, die hij dikwijls geraffineerd verdeelt over de verschillende groepen instrumenten, behoren tot de ruwste die er in zijn tijd werden geschreven.'

Van Harnoncourt, die afgelopen zomer in het Oostenrijkse Hohenems alle Schubert-symfonieën met het Koninklijk Concertgebouworkest uitvoerde en die nu op de plaat zet, mag men dus een extreem contrastrijke en dynamische Schubert verwachten. Maar deze onvermoeibare nieuwlichter onder de oudere dirigenten is de laatste jaren in één opzicht opmerkelijk veranderd. Ook al weet Harnoncourt nog altijd de structuur van ieder werk met vlijmscherpe intelligentie tot op het bot te ontleden, op het podium klinken zijn verfrissende interpretaties warmer, milder en vloeiender dan voorheen.

Na een elegante uitvoering van Schuberts Ouverture 'im italienischen Stile' en een glasheldere maar bijna bezadigde vertolking van Haydns The Miracle, smolt Harnoncourt gisteren na de pauze met feilloze muzikale intuïtie samen met het kloppende hart van Schuberts explosieve en expansieve Symfonie in C. Van hieruit leidde Harnoncourt met gedistingeerde gebaren de gestroomlijnde opbouw van Schuberts sublieme symfonie, die als een architectonisch wonder in warme aardetinten uitdijde tot ver boven het Amsterdamse Concertgebouw.

    • Wenneke Savenije