Economie van de Antillen verkeert in grote problemen

WILLEMSTAD, 12 NOV. Koningin Beatrix is tijdens haar werkbezoek aan de rijksdelen in de West geschrokken van de sombere economische toestand op de Nederlandse Antillen.

Volgens adviseurs van de Antilliaanse regering, die dinsdag samen met experts van de Centrale Bank spraken op een speciaal voor de koningin georganiseerde besloten "briefing', is de totale binnen- en buitenlandse schuld van de vijf Antillen opgelopen tot 2,7 miljard gulden, tegen een netto nationaal inkomen van 2,3 miljard in 1992. Daar komen nog honderden miljoenen bij aan vorderingen van het Algemeen Pensoenfonds en de Sociale Verzekeringsbank. Een ondraaglijke last voor deze economisch vrij zwakke eilanden, concludeerden de financiële specialisten. Zonder hulp van buitenaf kunnen de Antillen hun staatsschuld en tekorten op de lopende begrotingen onmogelijk de baas worden.

Vergeleken bij de cijfers die de Nederlandse minister Hirsch Ballin (koninkrijkszaken) op Prinsjesdag nog in zijn begroting presenteerde, moet de situatie verder verslechterd zijn. Want in zijn overzicht ging de minister nog uit van een gezamenlijke schuld van de Antillen en Aruba van 2,5 miljard gulden. Verder is de deviezenreserve onder het aanvaardbare peil van de waarde van drie maanden invoer gedaald. Duidelijk werd gemaakt dat vooral het zwakke financiële beleid van de overheid hiertoe heeft bijgedragen.

De koningin voerde ook gesprekken met de Antilliaanse gouverneur Saleh, premier Liberia-Peters, de vertrekkende minister van financiën De Paula, minister Smits die hem binnenkort opvolgt en bestuurders van Curaçao.

Bij de economische briefing werden ook positieve elementen onderstreept, zoals de binnenkort te openen Beleggingsbeurs in Willemstad, de opening van nieuwe hotels en de groei van het toerisme, een verwachte record-omzet van de containerhaven van Curaçao, toenemende doorvoer van goederen en de gestegen capaciteit van de raffinaderij Isla, de grootste werkgever op Curaçao. Een dringend noodzakelijke modernisering van de raffinaderij die veel zal kosten, maakt de toekomst van dit bedrijf echter onzeker.

Het nieuwe associatie-akkoord tussen de Antillen en de EG heeft er toe geleid dat het leeuwedeel van de rijstproduktie van Suriname en Guyana nu op de Antillen wordt verwerkt en naar Europa wordt doorgevoerd. Ook profiteert een nieuw kledingbedrijf van de associatie, door voorgesneden textiel uit Hong Kong tot confectie te verwerken, die naar Duitsland wordt geëxporteerd. Curaçao probeert een regionaal logistiek centrum te worden, zoals in het rapport van de Commissie-Biesheuvel is aanbevolen.

Maar de financiële problemen zijn momenteel overheersend. De Antilliaanse regering kampt volgend jaar met een geraamd begrotingstekort van 170 miljoen gulden, terwijl Curaçao, het belangrijkste eiland van de vijf Antillen, tegen een gat van 110 miljoen op de begroting voor volgend jaar aankijkt. Een reeks van belastingverzwaringen, waaronder invoering van een omzetbelasting, stuit op groot verzet van de bevolking.

Wegens de snel afnemende deviezenreserve heeft de Centrale Bank van de Antillen algemene credietrestricties afgekondigd, die als een rem op de economische ontwikkeling worden ervaren. Een van de inleiders vatte het dilemma zo samen: “Willen wij onze deviezenreserve weer op een aanvaardbaar peil brengen, minimaal ter waarde van drie maanden goederenimport, dan moeten de begrotingstekorten aanzienlijk worden teruggebracht.”

De overheid, die zich de laatste jaren door uitgifte van schuldpapieren overeind probeerde te houden, wordt nu geconfronteerd met restricties van de Centrale Bank voor nieuwe emissies. Het eilandbestuur van Curaçao kan zijn financiële verplichtingen niet of nauwelijks meer nakomen. De afdracht van premies aan het ambtenarenpensioenfonds ligt al geruime tijd stil. Van de financiële experts kreeg de koningin te horen dat er dringend een nieuw pakket van bezuinigingen nodig is om de loonstijging van 14 procent te compenseren die dit voorjaar aan de ambtenaren is beloofd. De kosten daarvoor kunnen zeker niet in de bestaande begroting worden opgevangen en ze zullen de economische ontwikkeling op alle vijf Antillen negatief beïnvloeden.

De koningin had zich tevoren terdege laten inlichten over de verslechterde financieel-economische situatie en stelde zoveel “pittige vragen” dat de briefing flink uitliep.