Victoria in de greep van stakingen

WELLINGTON, 11 NOV. De Australische staat Victoria dreigt ernstig getroffen te worden door stakingen. Gisteren waren er acties in de gezondheidszorg en het onderwijs. Vandaag was de haven van Melbourne gesloten door een staking van havenwerkers. Vakbonden hebben aangekondigd dat de acties zullen aanhouden totdat de vorige maand gekozen conservatieve staatsregering van Jeff Kennett de radicale dereguleringsplannen voor de arbeidsmarkt intrekt.

Als gevolg van de arbeidsonrust in Victoria stijgt de populariteit van de federale Laborregering van premier Keating. De Australische regeringsleider verzet zich fel tegen plannen van de nationale conservatieve oppositie om middels het aangekondigde ”Jobs back'-plan ook op landelijk niveau de rol van vakbonden en collectieve arbeidsovereenkomsten in te dammen. Volgens een gisteren gepubliceerde opiniepeiling zou Labor met 45 procent van de stemmen de oppositie gemakkelijk verslaan. Keating moet vóór mei verkiezingen uitschrijven.

De acties in Victoria vielen samen met de grootste demonstratie die sinds twintig jaar in Melbourne is gehouden. De 100.000 deelnemers hoorden stakingsleider John Halfpenny voor het parlementsgebouw verklaren dat de werkers in de staat niet zullen tolereren dat hun arbeidsvoorwaarden en levensstandaard zullen dalen.

Halfpenny maakte dankbaar gebruik van de afkeer van zijn volgelingen jegens de conservatieve regering. Hij wees ze op de salarisverhoging van meer dan twintig procent die de volksvertegenwoordigers zichzelf gunden op dezelfde dag dat ze de wet op de arbeidshervormingen aannamen. De bonden verzetten zich ook tegen de clausule in de nieuwe wet waarbij werknemers via de strafwetgeving vervolgd kunnen worden, indien ze hun arbeidscontract schenden. Werkgeversorganisaties erkennen dat het theoretisch mogelijk is een strafblad op te lopen wanneer een werknemer te laat komt, maar zeggen dat zoiets zich in de praktijk nooit zal voordoen.

Premier Kennett leek niet onder de indruk van de acties. Hij zei dat het aantal werklozen in Victoria vele malen groter was dan het aantal demonstranten. “Voor de mensen zonder werk is het noodzakelijk vooruit te kijken en van Victoria een moderne en concurrerende maatschappij te maken”, aldus Kennett.

Centraal in de plannen van de regering staat het beëindigen per 1 maart volgend jaar van alle staatsarbeidscontracten, waaronder 60 procent van de werknemers in Victoria werkzaam zijn. De overeenkomsten worden vervangen door individuele contracten of overeenkomsten per bedrijf. Daardoor kunnen de arbeidsvoorwaarden rechtstreeks worden afgestemd op de specifieke eisen van het bedrijf, de plaatselijke arbeidsmarkt en het vermogen van het bedrijf om de werknemers te betalen.

De verwachting van de vakbonden is dat dit zal leiden tot drastische verslechtering voor de werknemers. Soortgelijke hervormingen die vorig jaar in Nieuw Zeeland werden ingevoerd, leidden tot langere werktijden en afschaffing of verlaging van extra betalingen voor overuren. Dat de Kennett-regering een zelfde intentie heeft, werd vorige maand duidelijk toen deze extra betalingen voor staatspersoneel afschafte en tevens een einde maakte aan uitbetalingen van vakantiegeld aan zijn personeel.

De nadruk op individuele overeenkomsten verzwakte in Nieuw Zeeland bovendien het saamhorigheidsgevoel van werknemers en gaf de vakbonden minder mogelijkheden om concessies van werkgevers af te dwingen.

Victoria kampt met grote economische problemen. De eens dominerende zware industrie (auto's en staal) is meer dan in andere Australische staten getroffen door geleidelijke verlaging van invoerrechten op buitenlandse concurrerende produkten. Een miljardenverlies bij de staatsbank en dubieuze financiële beslissingen kostten belastingbetalers miljarden dollars en leidden direct tot het verkiezingsverlies van Labor vorige maand.

De werkloosheid in de tweede staat van Australië (4,5 miljoen inwoners) is met ruim 12 procent een kwart hoger dan het landelijk gemiddelde. De economische malaise wordt versterkt door een proces van de ”Californisering' van de landelijke economie, waarbij tal van landelijke hoofdkantoren verhuizen naar warmere steden als Brisbane en Sydney, die als aantrekkelijker worden ervaren. Melbourne kampt daardoor met een fors overschot aan kantoorruimte.