Overleg sociale partners mislukt; Vakbeweging acht loonpauze "absurd'

DEN HAAG, 11 NOV. Het overleg tussen werkgevers en werknemers over het arbeidsvoorwaardenbeleid voor 1993 is vanmorgen mislukt. Breekpunt was de eis van de werkgevers een loonpauze van drie maanden in te lassen.

Dit was voor de vakbeweging “onverteerbaar”.Vanavond overleggen beide partijen met het kabinet over hetzelfde onderwerp. Vorige week zinspeelde het kabinet op een looningreep als er geen overeenstemming zou komen over de loonontwikkeling in 1993. Zowel werkgevers als werknemers wezen zo'n loonmaatregel vanmiddag resoluut van de hand.

Minister De Vries (sociale zaken) toonde zich vanmiddag in een eerste reactie teleurgesteld. “Maar”, zei hij, “ik kan me niet voorstellen dat sociale partners het hierbij laten zitten. Ik verwacht dat ze toch nog een hernieuwde poging zullen doen om het eens te worden.”

De Vries zei niet van plan te zijn tijdens het overleg van vanavond onmiddellijk met een loonmaatregel te dreigen. Hij wil volgens een woordvoerder liever een goed akkoord waarvan de totstandkoming desnoods wat langer duurt.

Vertegenwoordigers van de sociale partners onderhandelden tot in de vroege ochtend. Inzet was een gezamenlijke aanbeveling aan de CAO-onderhandelaars van de vakbonden en werkgeversorganisaties over loonmatiging en werkgelegenheid. Ze werden het niet eens. In topoverleg tussen de voorzitters van de overkoepelende organisaties van werkgevers en werknemers, vanmorgen in het gebouw van de Sociaal-Economische Raad in Den Haag, werd evenmin een compromis bereikt. Breekpunt vormde de eis van werkgevers dat een “klemmend beroep” op de CAO-onderhandelaars wordt gedaan om CAO's die binnenkort aflopen met drie maanden te verlengen.

Voorzitter Stekelenburg van de vakcentrale FNV noemde een dergelijke loonstop “onverteerbaar” en “absurd”. De CAO-onderhandelaars zijn volgens hem “mans genoeg” om zelf te kunnen beoordelen wat verantwoord is en wat niet.

Voorzitter Rinnooy Kan de werkgeversorganisatie VNO dacht daar anders over. “We hebben allemaal, bonden zowel als werkgevers, meer tijd nodig om de gewijzigde economische omstandigheden in te schatten. Daarom is een pauze van bijvoorbeeld drie maanden nodig”, aldus Rinnooy Kan. Volgens hem ontbreekt op dit moment het besef van de ernst van de situatie.

Een eventuele loonmaatregel noemde de VNO-voorzitter “volstrekt ongewenst”. Want, stelde hij, zo'n maatregel leidt tot ontduiking op grote schaal en, later, tot inhaaleffecten. Loonmatiging moet naar zijn mening “breed gedragen” zijn.

Pag 20: Beperking bruto-loonstijging

Werkgevers en werknemers werden het vannacht en vanmorgen wèl eens over de economische noodzaak de bruto loonstijging, inclusief incidentele verhogingen, te “beperken”. Getallen werden daarbij echter niet genoemd. Daarbij wordt in het concept-akkoord vastgesteld dat zelfs bij een eventuele nullijn in de nieuw af te sluiten CAO's in 1993 de gemiddelde winstquote in het bedrijfsleven nog zal dalen. Eveneens werd men het eens over de noodzaak om “prioriteit” te geven aan banen voor langdurig werklozen en gedeeltelijk arbeidsongeschikten, evenals vrouwen, minderheden en ouderen.

Voorzitter Van Dalen van de vakcentrale voor Middelbaar en Hoger Personeel (MHP) noemde vanmorgen een looningreep door het kabinet onaanvaardbaar omdat zo'n ingreep bij economische groei “ongehoord” zou zijn. Volgens Van Dalen waren werknemers en werkgevers het al over eens geworden over een “oproep” tot cao-partijen om reeds afgesloten cao's nog eens te “bezien”. “Verder konden we echt niet gaan; van openbreken kun je in zo'n centrale afspraak echt niet spreken,” aldus Van Dalen. Ook had de vakbeweging de WAO-kwestie niet langer onlosmakelijk verbonden aan een akkoord over 1993, aldus de MHP-voorzitter.

Vanmiddag vergaderden de Federatieraad van de FNV in Den Haag en de Bondsraad van het CNV in Zoetermeer over het mislukken van het overleg. Voorzitter Westerlaken van het Christelijk Nationaal Vakverbond kwam vanmorgen reeds met een mogelijke oplossing: wel nieuwe cao's afsluiten, maar de ingangsdatum zes maanden vooruit schuiven, met een loonsverhoging van 2,5 procent.

VNO-voorzitter Rinnooy Kan voelde daar echter niets voor. Een dergelijke aanpak riekt naar een centrale aanpak en daar moeten de werkgevers niets van hebben. Bovendien vinden zij het genoemde percentage van 2,5 procent nog te hoog, omdat ook dan de bedrijfswinsten zouden dalen.