Van supermacht tot "mini-Europa'

President Mitterrand en premier Major lijken elkaar te overtreffen in het op het spel zetten van de Europese Gemeenschap. Het gedrag van beide staatslieden doet speculaties over een "mini-Europa' herleven.

De tegenstellingen binnen de EG over het handelsconflict met de Amerikanen komen op een hoogst ongelegen moment. Juist nu de lidstaten al hun aandacht en energie nodig hadden om "Maastricht' te redden, is er opeens de dreigende handelsoorlog met de VS die voor nieuwe interne verdeeldheid zorgt.

De Franse president, die in september ternauwernood een referendum over "Maastricht' overleefde, blies gisteren volgens veel EG-waarnemers hoog van de toren door te zeggen dat de Britten binnen enkele weken Maastricht moeten ratificeren. Meer uitstel was ontoelaatbaar om de Europese integratie niet in gevaar te brengen. Hij zei dat op een toon alsof het Elysée heel Europa bestiert, maar overigens wel met impliciete instemming van de meeste andere lidstaten.

De blokkade in de onderhandelingen over landbouwsubsidies met de Amerikanen laat een andere kant van Parijs zien. Deze is misschien goed voor de Franse boeren maar bedreigt wel de Europese economie en kan ook de Europese eenheid verder op het spel zetten, zo is de algemene opvatting.

Major had zich tot verontwaardiging van de meerderheid van de Twaalf vorige week tot gijzelaar van de halsstarrige Denen gemaakt door de goedkeuring van "Maastricht' door het Britse parlement uit te stellen tot na een nieuwe volksraadpleging in Denemarken. Daarmee kwam de toekomst van het verdrag over de Europese Unie er somberder uit te zien dan ooit.

Maar Groot-Brittannië kan tegelijkertijd op steun van alle EG-landen minus Frankrijk rekenen bij zijn pogingen de handelsruzie met de VS bij leggen.

Een economische reus op lemen politieke voeten is de Europese Gemeenschap wel genoemd. Economisch een grote mogendheid, naast de VS en Japan, maar politiek niet in staat een rol van betekenis in de wereld te spelen.

De Europese Unie van het Verdrag van Maastricht moest de economische supermacht instrumenten verschaffen om ook politiek een macht van formaat te worden. Op het eigen continent als stabiele factor tegenover het uiteenvallende Oosten en in de wereld als volwaardige acteur naast de VS bij de handhaving van een wereldorde gebaseerd op veiligheid en democratie. Maar voordat dit grote doel binnen bereik kwam, wankelt de reus.

De Europese Gemeenschap maakt op velen een hulpeloze indruk. Gewond tevoorschijn gekomen uit de krachtmeting met de VS over vrijmaking van de wereldhandel en aangeslagen door de vertraging die de ratificaties van "Maastricht' hebben opgelopen lijkt ze niet meer in zichzelf te geloven, zo menen veel waarnemers.