Red Radio Four voor Nederland

De schrik was hen om het hart geslagen, de vijftig oppassende burgers die zich gisteravond in de aula van de British School te Voorschoten van hun meest vastberaden zijde lieten zien.

Al jarenlang laven ze zich, vrijwel dagelijks, aan het veelzijdige aanbod van Radio Four, de gesproken-woord-zender van de BBC. Ze staan op met het voortreffelijke nieuwsprogramma Today, om aan het eind van de dag weer huiswaarts te keren bij de al even uitgelezen actualiteiten van PM en het daaropvolgende Six o'clock news. Dankzij de verreikende lange-golf-zender is de ontvangst al die jaren uitstekend geweest. En opeens kwam daar de noodlotstijding van de BBC: het huidige Radio Four-programma verhuist over anderhalf jaar in zijn geheel naar het Britse FM-net, buiten het bereik van de Nederlandse radio's.

De welbespraakte Chris Garratt, als technicus bij een internationaal computerbedrijf gestationeerd in Brussel, vormde hun lichtend voorbeeld. Hij stuurde een protestbrief aan een Engelstalig periodiek en ontving daarop prompt 220 reacties van andere Britten in België. Met zijn North European Save Radio Four Long Wave Campaign heeft hij sindsdien duizend medestanders gemobiliseerd en onophoudelijk bestookt hij hoogwaardigheidsbekleders en publiciteitsmedia met zijn pleidooien. Er moeten, zegt hij, op het Europese vasteland minstens een half miljoen vaste luisteraars zijn - en iedereen dient in het geweer te komen.

Beertje van Waes, beeldend kunstenares te Uithuizen, heeft in Nederland het initiatief genomen. Nee, ze is niet Brits, maar ze heeft lang in Engeland gewoond en noemt zichzelf een onverbeterlijk anglofiel. Radio Four biedt naar haar zeggen een onvervangbaar “thuisgevoel”. Wie haar verwijst naar de toch evenmin te geringschatten World Service, heeft het verkeerd begrepen: de Britse wereldomroep is “afstandelijk en klinisch” en bedient verre uithoeken van de globe met objectief bedoeld wereldnieuws - dat is iets geheel anders dan een zender die de luisteraar van buiten de kans geeft mee naar binnen te kijken in het land van de afzender.

En trouwens: waartoe dient die hele verhuizing naar de FM eigenlijk? Inderdaad heeft de BBC van de Britse regering te horen gekregen dat het onzin is twee golflengten (één op FM en één op de lange golf) te gebruiken voor hetzelfde programma. Maar waarom zou de FM, die zelfs binnen Groot-Brittannië geen bereik van honderd procent kan garanderen, voortaan de voorkeur verdienen boven de beproefde lange golf? Nee, geen van de gedupeerden ziet de zin ervan in. Ook een Brits actiecomité is, met steun van kranten als The Daily Telegraph en The Observer, doende om de BBC-leiding tot andere gedachten te brengen. Al was het maar omdat Britse gevangenen in hun cellen geen FM mogen ontvangen, uit angst dat ze een politiezender zouden oppikken.

Garratt heeft, zei hij gisteravond in Voorschoten, de morele steun van tientallen Britse ambassade-medewerkers en BBC-employés in Brussel. “Maar zij protesteren via hun eigen kanalen, ze kunnen het zich vanwege hun afhankelijke positie binnen het establishment niet veroorloven ons in het openbaar te steunen.”

Beertje van Waes heeft in Nederland al dezelfde ervaring opgedaan. En ook zij stuitte intussen reeds op het Britse gebrek aan belangstelling voor het Europese vasteland: “Ze sluiten zich af op hun eiland en willen zo weinig mogelijk van ons weten. Ze willen er geen rekening mee houden dat hier veel mensen graag naar hun programma's luisteren. Er zijn alleen al in Nederland zo'n 20.000 Britten, die vaak tegen hun zin door hun werkgever naar hier zijn gestuurd. Radio Four is hun band met het vaderland.” Maar is het misschien een argument dat de BBC van die groep geen luistergeld ontvangt? “Nee, want de Nederlandse kabelmaatschappijen betalen een percentage van hun inkomsten door aan de BBC. We betalen minder dan de Britten zelf, maar we betalen wèl.”

Met welke middelen kan de ramp nog worden afgewend? Een van de aanwezigen, werkzaam op een offshore-booreiland, wist een kordate manier: “Continu de BBC bestoken met faxen. Jam their faxes! Dan kunnen ze niet meer om ons heen.” De actieleiders hoorden de suggestie met genoegen aan, maar opperden dat brieven aan politici, BBC-functionarissen en media vooralsnog een beter wapen zullen vormen. Bovendien is er sprake van een mars naar Broadcasting House in Londen, waar een delegatie van het continent meer dan welkom zal zijn. En als het allemaal geen enkel effect heeft?

Dan blijft volgens Chris Garratt op zijn minst nog de mogelijkheid om aan te dringen op satelliet-ontvangst. “Want wat zouden we zonder Radio Four moeten beginnen? Het is een fantastische zender. Ik viel laatst per ongeluk in een programma over het behoud van de vleermuis. Ik moet eerlijk zeggen: niet iets waar ik speciaal de radio voor zou hebben aangezet. Maar ik begon allengs te luisteren en kon niet meer ophouden. Het was een absoluut fascinerend programma!”