Foto's: Op een aantal plaatsen in Europa en in ...

Foto's: Op een aantal plaatsen in Europa en in Israel is gisteren massaal gedemonstreerd tegen anti-semitisme en racisme.

De protestmarsen vielen samen met de herdenking van de Kristallnacht, de grootscheepse pogroms die in de nacht van 9 op 10 november 1938 plaatsvonden in Duitsland. Daarbij werden in talloze Duitse steden joodse winkels en synagogen geplunderd en in brand gestoken. Honderden Duitse joden kwamen daarbij om het leven. De Kristallnacht wordt algemeen beschouwd als het officiële begin van de jodenvervolging door de nazi's. In enkele landen konden de demonstraties rekenen op extra veel belangstelling, omdat juist deze landen te maken hebben met een vermeende opleving van racisme en anti-semitisme. In Duitsland gingen gisteren naar schatting in totaal opnieuw 100.000 mensen de straat op om te demonstreren tegen anti-semitisme en overdraagzaamheid jegens buitenlanders. Zondag hadden al zo'n 350.000 mensen in Berlijn betoogd tegen de toenemende agressie in hun land jegens buitenlanders. Deze demonstratie werd ruw verstoord door een groepje linkse "Autonomen', die president Richard von Weizsäcker het spreken onmogelijk maakten.

In de Oostduitse havenstad Rostock, in augustus het toneel van schermutselingen tussen politie en extreemrechtse onrustschoppers die zich verzetten tegen het verblijf van buitenlandse asielzoekers in die stad, hielden omstreeks 2.500 mensen een stille nachtwake. Nadat de wake voorbij was, marcheerden zo'n veertig ultrarechtse jongeren bewapend met honkbalknuppels door de binnenstad. De politie verrichtte zes arrestaties.

In Duitsland werd gisteren nog uitgebreid gedebatteerd over het verloop van de demonstratie in Berlijn. Weizsäcker en de meeste politici hielden vol dat de manifestatie ondanks de verstoring, die slecht is voor het imago van Duitsland, toch een succes is. De president, die werd getroffen door een ei, zei dat hij bereid bleef om ook in de toekomst aan dit soort demonstraties deel te nemen, ook als hij daarmee meer eieren op zijn kleding riskeerde. In Italië kwamen in de steden Rome, Milaan en Caserta grote menigten op de been. In Rome hielden 's ochtends naar schatting dertigduizend scholieren een protestmars met als motto "Nooit meer'. Onder het balkon op de Piazza Venezia - vanwaar de fascistische dictator Benito Mussolini het volk placht toe te spreken - eisten zij een verbod op extreem-rechtse groepen. 's Avonds liepen duizenden betogers mee in een fakkeloptocht die ook door het joodse getto voerde, de wijk langs de Tiber waarheen de joden in de zestiende eeuw door de paus werden verbannen.

In Milaan demonstreerden ongeveer 15.000 mensen. Hier was ook veel kritiek op de Noorditaliaanse protestpartij Lega Nord, die volgens critici discriminatie van buitenlanders en Zuid-Italianen aanwakkert. De deelname aan de Italiaanse protestmarsen was groter dan verwacht na incidenten die volgens joodse leiders een aanloop naar een nieuwe Kristallnacht dreigen te worden. Vorige week zondag werd op tientallen winkels van joodse eigenaars in Rome een gele ster geplakt met de tekst “De zionisten Italië uit”. Tijdens een wraakactie hebben joodse jongeren daarop donderdagavond het hoofdkwartier van een extreem-rechtse organisatie vernield.

Hoewel deze groepering wraak had gezworen, is het tijdens de marsen van gisteren rustig gebleven. De afgelopen dagen zijn er wel nieuwe anti-semitische incidenten geweest. Supporters van de voetbalclub Lazio Roma, die eerder slogans tegen de ex-Ajaxied Aron Winter, een vermeende jood, op de muren van de clubzetel hadden gekalkt, hebben zondag in het Romeinse stadion een vlag met de Davidsster verbrand. Dezelfde dag werden in stadjes net buiten Rome anti-semitische slogans op muren en winkels gespoten. In Amsterdam namen gisteravond tweehonderd mensen deel aan de herdenking van de Kristallnacht. Op de plaats waar vroeger het joodse weeshuis stond werden een krans en bossen bloemen gelegd.