Centraal akkoord over bevriezing van lonen van de baan

DEN HAAG, 10 NOV. Er komt geen centraal akkoord over bevriezing van de lonen in de eerste helft van 1993. De vakbeweging is niet bereid daarover op centraal niveau afspraken te maken, zoals het kabinet verlangt.

Dit valt op te maken uit uitlatingen van deelnemers aan het overleg dat gisteren tussen werkgevers en werknemers op gang is gekomen. Zij sluiten niet uit dat ze een gezamenlijk standpunt bereiken over loonmatiging en werkgelegenheid, maar bevriezing zal daarvan geen deel uitmaken. Voor de vakbeweging is het onbespreekbaar. Daarenboven achten werkgevers een geloofwaardige "centrale afspraak' over het aantal banen niet haalbaar.

Vertegenwoordigers van werkgevers en werknemers zoeken sinds gisterochtend in een speciale werkgroep wel naar een gezamenlijk standpunt over loonmatiging en werkgelegenheid in 1993. Eventuele resultaten worden morgenavond met het kabinet besproken.

Het kabinet wil de bruto lonen met het oog op de verslechterende economische situatie in de eerste helft van volgend jaar bevriezen op het niveau van december dit jaar. Maar deze optie is niet aan de orde in de werkgroep van werkgevers en werknemers. Wel proberen zij een gezamenlijke aanbeveling te formuleren aan hun onderhandelaars over collectieve arbeidsovereenkomsten (CAO's). De strekking van zo'n aanbeveling zou dan zijn dat de CAO-onderhandelaars in de bedrijven en bedrijfstakken zich extra moeten inspannen voor loonmatiging en verbetering van de werkgelegenheid.

Een dergelijke "centrale aanbeveling' voldoet op essentiële onderdelen niet aan de verlangens van het kabinet, omdat zij reële loonsverhogingen niet uitsluit en doorlopende CAO's (met loonsverhogingen in 1993 van gemiddeld 4,5 procent) ongemoeid laat.

Voorafgaand aan voortzetting van het overleg met het kabinet hebben de vakcentrales FNV en CNV morgenmiddag hun bonden bij elkaar geroepen. Zij vellen dan hun oordeel over de eventuele voorstellen van de werkgroep. 's Avonds ontmoeten de top van de vakbeweging en die van de werkgeversorganisaties het kabinet, dat zijn bezuinigingsvoorstellen de dag daarop met de Tweede Kamer bespreekt.

Pag 20: Bij loonpauze opschorting Cao's

De bezuinigingsvoorstellen, waar het kabinet afgelopen weekeinde overeenstemming over bereikte, gaan uit van bevriezing van de lonen in de eerste helft van 1993. Deze loonpauze zou ook betekenen dat reeds voor 1993 afgesloten CAO's moeten worden opgeschort. Beide kabinetswensen - bevriezing van de lonen en openbreken van doorlopende CAO's - gaan de sociale partners te ver.

Het overleg in de werkgroep wordt door betrokkenen omschreven als “indringend”. Het zou “moeizaam en stroef” verlopen. Complicatie is dat het mandaat van de onderhandelaars, zowel aan werkgevers- als aan werknemerszijde, verschilt. Werkgevers bepleiten eensgezind uitstel van het CAO-overleg met drie maanden, maar zijn verdeeld over de inspanningen die men zich op het vlak van de werkgelegenheid wil getroosten. Zo wijzen sommigen herbevestiging van het twee jaar geleden gesloten akkoord over 60.000 banen voor werkloze allochtonen gedurende de jaren 1991 tot en met 1994 af. De werknemers houden vooralsnog vast aan de eis dat het recht op deeltijdwerk wettelijk wordt vastgelegd, onder meer voor ouderen. In werkgeverskring worden dit betiteld als “dogmatiek uit de jaren zeventig”.

Werknemers zijn het onderling niet eens over de ondergrens in de loonmatiging. De meeste bonden, zowel van FNV als CNV, houden vast aan de prijscompensatie (geraamd op 2,5 procent) als minimale looneis. “We hebben met verbazing kennis genomen van de opmerking van FNV-voorzitter Stekelenburg dat er onder bepaalde omstandigheden te praten valt over looneisen die lager uitvallen dan de prijscompensatie. Voor alle duidelijkheid: dat is voor ons onbespreekbaar”, aldus de woordvoerder van de Industriebond FNV. Soortgelijke geluiden komen van de FNV-bonden in de voedings- en vervoerssector. De CNV-bonden hebben gisteren nog eens bevestigd dat er “vooralsnog geen enkele aanleiding bestaat onze minimale looneis van 2,5 procent te laten vallen”. Daarentegen komt onder andere van de ambtenarenbond AbvaKabo een afwijkend geluid.