Shakespeare op zes manieren geanimeerd en samengevat

Shakespeare: The Animated Tales, BBC2, 20.30-21.00u.

Wie aan het maken van een klassieke animatiefilm wil beginnen, heeft als basis een sterk verhaal nodig. Bijvoorbeeld van William Shakespeare; hij schreef sprookjes, dramatische geschiedenissen en liefdesverhalen. Stof genoeg om de fantasie van tekenaars op te wekken, ware het niet dat zijn toneelstukken uren in beslag nemen.

Toen Chris Grace, hoofd animatie bij de televisiezender S4C in Wales, besloot om toch een poging te wagen Shakespeare in animatie te vertalen, kampte hij met twee problemen: de verhalen in te korten zonder de essentie ervan te verliezen, en tekenaars te vinden die in dienst van de tekst toch iets visueels aan de stukken zouden kunnen toevoegen. Het resultaat bestaat uit zes films van elk 26 minuten, die vanaf vanavond onder de titel Shakespeare: The Animated Tales door BBC2 worden uitgezonden.

Kinderboekenschrijver Leon Garfield nam de moeilijke taak voor zijn rekening om de verhalen in te korten. Hij zorgde ervoor dat de overblijvende tekstregels de verhaallijn dragen en het Shakespeariaanse ritme behouden. Voor de stemmen van de personages koos men, om het vereiste niveau te handhaven, de top van de Britse klassieke acteurs. Eminenten als Brian Cox, Timothy West, Tilda Swinton en Zoë Wanamaker garanderen dat de typeringen qua stem goed uit de verf komen.

Voor de animatie klopte Chris Grace aan bij Soyuzmultfilm Studio's in Moskou, wel eens de Disney van de Sovjet-Unie genoemd vanwege de hoge kwaliteit van de tekenaars die er in dienst zijn. De zes regisseurs kozen voor drie verschillende animatietechnieken - tekenwerk, poppen en glasschildering - en natuurlijk ook voor zes uiteenlopende stijlen.

Na het zien van fragmenten uit alle zes lijkt A Midsummer Night's Dream, waarmee de serie begint, één van de meest conventionele te zijn. Toch wekt deze film een vrij moderne indruk, want regisseur Robert Saakiants, een bevlogen Armeniër, tekende het sprookjesverhaal met de scherpe lijnen en blokken van sterke kleuren, die uit zijn vroegere werk herkenbaar zijn. Romeo and Juliet is daarentegen echt heel conventioneel, met zijn delicate kleurtjes. Veel indrukwekkender doet Macbeth aan, door Nikolai Serebriakow getekend in donkere, bedrukte kleuren. Zijn film zit vol effecten die aan de sfeer en het verhaal veel toevoegen. Als lady Macbeth zichzelf tot moord aanzet en haar jurk omhoog trekt met de uitroep “Come unsex me here!”, komen er onder die jurk afschuwelijke monsters tevoorschijn.

De twee poppenfilms worden gekenmerkt door de vloeiende bewegingen en de expressiviteit van de gezichten. Twelfth Night is, zoals het een komedie betaamt, helder van kleur en vrolijk van sfeer, met de leukste Malvolio die ik ooit heb gezien. The Tempest , een verhaal vol magie en bovenaardse elementen, rechtvaardigt samen met Macbeth en Hamlet het hele project.

Hamlet is merkwaardig om de techniek die regisseur Natalia Orlowa koos om de gebeurtenissen aan het hof van Denemarken in beeld te brengen. Alles werd op glas geschilderd, wat het effect van een bewegend olieverfdoek oplevert, zacht en dromerig. Geen andere studio ter wereld die de schouders zet onder dit tijdrovende en zware werk.

De zes films met hun vaak fantasievolle beelden en verteerbare tijdsduur zijn bedoeld om voor Shakespeare-beginners een overbrugging naar de volledige toneelstukken te vormen. Dat doel zullen ze ongetwijfeld bereiken. Ze zullen vast ook wel een bron van ergernis voor de Shakespeare-puristen vormen.