Pan-Europees theater op festival Düsseldorf

DÜSSELDORF, 9 NOV. Onder het motto dat een Europa dat zich slechts economisch verenigt, een continent zonder ziel en toekomst is, is zaterdag in Düsseldorf de eerste editie van een nieuw Europees theaterfestival geopend. Tot 27 november zijn er twaalf verschillende produkties van elf toneelgezelschappen uit tien Europese steden te zien. En het toeval wil dat de geënsceneerde stukken het pan-Europese element benadrukken: zo brengen de Hongaren een Russisch stuk uit, de Duitsers een Goldoni en een Pirandello, Stockholm Peer Gynt van de Noor Ibsen en Boekarest een Shakespeare.

Initiatiefnemer is de wereldberoemde Italiaanse regisseur Giorgio Strehler, wiens enscenering van Le baruffe chiozzotte van Carlo Goldoni dan ook het festival opende. In zijn voorwoord in de lijvige catalogus zegt Strehler deze eerste editie en die van volgend jaar in Budapest als "veel meer dan een eerste stap' te zien. Zij vormen voor hem “het bewijs dat ook in politiek-econmische systemen, die vaak zo ongevoelig blijken voor cultuur, ons ideaal van de Euorpese eenheid zich een weg baant”.

Die Bühne Europas heeft het Düsseldorfer Schauspielhaus waar het gehele festival zich afspeelt het festival gedoopt. Het is georganiseerd door de Europese Theaterunie, een naam waarvan onduidelijk is in welke taal hij bij voorkeur moet worden uitgesproken. Waarschijnlijk in het Frans: de in 1989 opgerichte Unie resideert in Parijs, wordt door Frankrijk gesubsidieerd en vloeit voort uit het Théâtre de l'Europe, dat in 1983 door het Franse ministerie van cultuur en met persoonlijke steun van minister Jack Lang en president François Mitterrand werd ingesteld. Strehler kreeg de leiding, net als van het Piccolo Teatro di Milano dat, opgericht in 1947, vanaf 1991 dezelfde Europese oogmerken kreeg.

Inmiddels hebben twaalf grote Europese theatergezelschappen zich aangesloten. Dat betekent dat het vanaf heden jaarlijks te houden festival niet per se de beste voorstellingen toont: hoe dan ook vullen de twaalf leden het programma. Ongezien lijken er dit jaar in elk geval enkele hoogtepunten te zijn. Zo is de Peer Gynt door Ingmar Bergman geregisseerd en heeft Heiner Müller bij Deutsches Theater Berlin zijn eigen stuk Mauser geënsceneerd.

Le baruffe chiozzotte, de openingsvoorstelling van Strehler, ging eerder al in première tijdens Expo '92 in Sevilla; volgend jaar juni is de voorstelling hier in het Holland Festival te zien. Dat bevreemdt enigszins, omdat de produktie een ter gelegenheid van Goldoni's tweehonderdste sterfdag, 6 februari 1993, nieuw leven ingeblazen enscenering uit 1964 is. Dat zou geen bezwaar zijn - in 1956 is in ons land ten slotte voor de eerste en laatste keer een voorstelling van de inmiddels 72-jarige regisseur te zien geweest - als het jaar van wording niet zo aan Le Baruffe zou zijn af te zien.

Strehler maakt op geen enkele manier duidelijk waarom deze in een vissersdorp spelende klucht opnieuw aandacht verdient. Zijn voorstelling is een reeks vermoeiende scènes vol letterlijk viswijvengekijf en boertige duw-, stomp- en valpartijen. De enige kwaliteit is het sobere toneelbeeld en de slechts van achteren en van de zijkanten komende belichting. Die zijn goed voor een, overigens statisch, plaatje dat herinnert aan de esthetiek van de Amerikaanse theatervernieuwer Robert Wilson.

Inl. 09-492113687136

    • Pieter Kottman