Kabinet: extra bezuinigingen bij ministeries

DEN HAAG, 9 NOV. De helft van de extra bezuinigingen van 2,75 miljard voor volgend jaar bestaat uit tijdelijke maatregelen. Bij de ministeries van Defensie, Volkshuisvesting Ruimtelijke Ordening en Milieu, Onderwijs, en Verkeer en Waterstaat vinden de grootste ombuigingen plaats.

Dat blijkt uit de brief die het kabinet gisteren naar de Tweede Kamer heeft gestuurd. Afgelopen zaterdag werd de ministerraad het eens over het pakket maatregelen. Tijdens de persconferentie noemde minister Kok (financiën) het kabinetsberaad “een lastige bevalling omdat het probleem heel ingrijpend is”.

Het kabinet houdt vast aan de verlaging van het financieringstekort van het rijk naar 3,75 procent van het nationaal inkomen. Minister Andriessen (economische zaken) heeft een pleidooi gehouden om deze afspraak in het regeerakkoord tijdelijk los te laten, gezien de conjuncturele tegenwind en de prioriteit die het kabinet legt bij het werkgelegenheidsbeleid. Minister Kok wees erop dat “1994 een te groot probleem wordt om het volgend jaar iets rustiger te doen”. De collectieve lastendruk (som van belastingen en sociale premies) komt volgend jaar uit op 53,6 procent omdat een aantal lastenverzwaringen vervalt. Zo gaat bijvoorbeeld de invoering van de milieubelasting op grondwater en afval niet door.

Van het bezuinigingsbedrag van 2,75 miljard gulden bestaat de helft uit tijdelijke maatregelen; Kok motiveerde deze keuze met een verwijzing naar de zwakke economische conjunctuur. “Een te fors pakket van structurele maatregelen zou een te negatief effect kunnnen hebben op de toch al broze economische ontwikkeling en de werkgelegenheid”, meent Kok. Zijn partijgenoot Melkert (financieel woordvoerder van de PvdA-fractie) vindt het “verstandig” dat het kabinet voorzichtig is met structurele bezuinigingen. Investeringsgevoelige uitgaven blijven daardoor zoveel mogelijk buiten schot, verwacht Melkert.

Het pakket bestaat voor 1,4 miljard gulden uit maatregelen die een blijvende besparing opleveren; 600 miljoen bestaat uit incidentele maatregelen, zo mogen ministers geen nieuwe verplichtingen aangaan. Volgens Kok geeft deze maatregel “precies de staat van alarm aan waarin de overheidsfinanciën verkeren”. Het verbod wordt opgeheven als de benodigde bezuinigingen zijn gevonden. Verder moet de doelmatigheid van de departementen worden verbeterd en gaat de stofkam opnieuw door de subsidies.

Over de rest - 750 miljoen gulden - wil het kabinet in het voorjaar een besluit nemen. “Geen probleem”, meent Melkert “die marge is ruimschoots binnen wat normaal bij de Voorjaarsnota moet worden opgelost. In de Voorjaarsnota, die voor 1 juni naar de Tweede Kamer moet zijn gestuurd, geeft het kabinet een actualisatie van de lopende begroting.

Hoe de bezuinigingen per departement exact worden ingevuld, is nog niet bekend. De ministers hebben enkele weken de tijd gekregen om oplossingen te vinden. Defensie moet volgend jaar 420 miljoen gulden bezuinigen; VROM 390; Onderwijs 340, WVC 87, Economische Zaken 70 en Ontwikkelingssamenwerking 62 miljoen. Bovendien moeten de departementen uitgaven die ze in 1993 hadden willen doen uitstellen: Defensie bijvoorbeeld 240 miljoen, VROM 170 miljoen, Sociale zaken 120 miljoen, Onderwijs 69 miljoen. Het ministerie van defensie krijgt verder 40 miljoen van Ontwikkelingssamenwerking, de helft van de kosten voor de aanschaf van een transportvliegtuig voor noodhulp.

Minister Ritzen (onderwijs) wil de extra selectieve verhoging van de salarissen van leraren die bijvoorbeeld op een moeilijke school werken volgend jaar gewoon doorvoeren ondanks het feit dat het kabinet bij de berekening ervan uit is gegaan dat de lonen volgend jaar niet zullen stijgen. Ook als werkgever kiest de overheid verder deze lijn.