Haags menu: gatenkaas

ALS DE THEORIE die minister Andriessen van economische zaken een week geleden ontvouwde nog steeds geldt, is de economie de grote verliezer van het besluit van het kabinet om volgend jaar voor een bedrag van 2,75 miljard gulden om te buigen. Als econoom noemde hij bezuinigingen van drie miljard gulden oplopend tot zes miljard in 1994 “onzinnig”. Maar, zo voegde hij er aan toe, hij sprak als econoom en niet als politicus. Het is een vorm van schizofrenie die alleen in de politiek mogelijk lijkt.

Overigens is het gelukkig dat de politiek heeft gewonnen. Het kabinet heeft de onzalige gedachte om wat rustiger aan te doen met het reduceren van het tekort en ruimhartiger te denken over het begrip lastendruk niet in beleid omgezet. Terecht, want het zou een uiterst gevaarlijke precedentwerking hebben gehad. Als anderhalf jaar voor de verkiezingen al geen sprake meer is van budgettaire discipline, hoe moet dat dan volgend jaar als de verkiezingen pas echt dichtbij zijn en het ombuigingsbedrag hoger?

HIERMEE IS DAN tegelijkertijd wel alles gezegd. Want de ministers zijn het vooral in theorie eens geworden over het ombuigingspakket. Wat gisteren naar de Tweede Kamer is gestuurd blinkt uit in vaagheid. De helft van de bezuinigingen is wel per departement benoemd, maar is nog niet geconcretiseerd. De eenmalige bezuinigingen die de departementen zijn opgelegd moeten nog wel worden gevonden en betekenen niet meer dan het opschuiven van een pijnlijk probleem. En bovendien staat er nog een fors bedrag "open' waarover het komend voorjaar moet worden beslist. Ten slotte is het kabinet opnieuw uitgegaan van rozige veronderstellingen. Bijvoorbeeld dat CAO-afspraken met het eigen personeel en in aanverwante sectoren, zoals de gezondheidszorg, niet hoeven te worden nagekomen. Bij de presentatie van de Miljoenennota kreeg minister Kok van financiën nogal wat lof toegezwaaid wegens de soliditeit van de toen aangekondigde bezuinigingen. Maar met de toegift van het afgelopen weekeinde blijft er van die begroting niet veel meer over dan de spreekwoordelijke gatenkaas.

De halfslachtigheid van het pakket werpt ook een ander licht op de mededeling dat investeringsuitgaven, goed voor de werkgelegenheid, zoveel mogelijk worden ontzien. De investeringsgevoelige departmenten van VROM en verkeer en waterstaat leveren samen 560 miljoen gulden in, maar het is nog volstrekt onduidelijk waar precies zal worden bezuinigd. Daarom kan moeilijk worden volgehouden dat een en ander niet ten koste gaat van de werkgelegenheid en de concurrentiekracht van dit land in de toekomst.

HET KABINET heeft met dit onvoltooide pakket gekozen voor weer een half jaar delibereren over bezuinigen. De omvang van de ingreep staat weliswaar vast, maar de inhoud van de te nemen maatregelen allerminst. Het enige dat vaststaat is dat Den Haag de komende tijd weer geheel in het teken zal staan van ministeriële en ambtelijke loopgravenoorlogen. En intussen iedereen maar hopen dat zich die meevaller zal voordoen waardoor bezuinigingen overbodig worden. De staart wordt opnieuw stuk voor stuk afgehakt in plaats van in één keer. De pijn is navenant groter.