Bus- en belbezorging

Op 29 oktober is in de dagbladen een advertentie van een halve pagina verschenen waarin de PTT Post liet weten dat het posten en bezorgen volgend jaar eenvoudiger wordt. Ik heb het nooit zo moeilijk gevonden. Na er een postzegel te hebben opgeplakt stop je de brief of briefkaart in de bus en na verloop van tijd hoor je of je boodschap is aangekomen, of je hoort het niet, en dan verdenk je niet in de eerste plaats de post van een wanprestatie. Maar het kan eenvoudiger. Dat staat in deze advertentie waarvan alle tekst zonder bril te lezen valt, behalve de tarieven van de "belbezorging' die in de kleinst mogelijke letter zijn afgedrukt. "Belbezorging?' Nooit van gehoord. Dat komt nog; het hoort tot de vervulling van uw verlangen naar vereenvoudiging.

"Zoals u weet wil PTT Post meer inspelen op de wensen van de klanten', aldus de eerste zin. Ik wist het niet, hoe zou ik het moeten weten, en wat is "inspelen'? Het is een soort "beantwoorden aan', of "vervullen van' maar vager, een beetje rommelig, anders dan Sint Nicolaas die, laten we dat hopen, ook dit jaar niet inspeelt op de wensen van de kinderen.

"Daarom werd in 1991 een omvangrijk marktonderzoek gehouden om deze wensen beter te leren kennen.' Dit is een rampzalige zin, met drie keer om zodat je denkt dat het beter was geweest als ze bij de PTT Post eerst een uitgebreid marktonderzoek naar een behoorlijke copywriter hadden gehouden. En zoals dat met dergelijke onderzoeken gaat: zelf ben je toevallig weer niet onderzocht.

De onderzochten toonden "een duidelijke behoefte aan vereenvoudiging van de tarieven'. Wat zou PTT Post hebben verzonnen dat eenvoudiger is dan een postzegel van tachtig cent? Ik begon het een prikkelende advertentie te vinden. Maar ze spelen daar niet meteen in op je nieuwsgierigheid, want, (vierde zin): "Naast een vereenvoudiging is gestreefd om de prijzen meer in lijn te brengen met onze werkelijke kosten'. Naast! Dat belooft niet veel goeds. En hier is een woord vergeten.

Toch wel: "We zijn erin geslaagd om het tarief van de binnenlandse brief en drukwerken te handhaven. Deze blijven resp. 80 en 70 cent'. Dat is goed ingespeeld op mijn niet onderzochte wensen. Maar waarom weer om, en "brief' in het enkelvoud en "drukwerken' meervoud, en respectievelijk als enig woord in deze boodschap vol goed nieuws afgekort? Let er niet op: dit nieuws is te goed. Verder met de nieuwe eenvoud.

Van 1 januari af wordt onderscheid gemaakt tussen "busbezorging' en "belbezorging'. Bij busbezorging wordt de post in de bus gestopt en bij belbezorging wordt er aangebeld. Ik vind dat niet eenvoudiger dan nu. Belbezorging is wel duurder. Zie daarvoor tabel 2; dat is de tabel waarvoor de bril op moet. In het kader van de busbezorging zal het volgend jaar niet meer mogelijk zijn om kaarten die niet rechthoekig van vorm zijn, te versturen. Ik deed het toch al bijna nooit. Rechthoekig van inhoud blijft zeventig cent.

Ik pik er nog één simpele zin uit: "Bij dit basisbedrag tellen we de toeslag op die voor de desbetreffende dienst geldt', en dan: "Mocht u vragen hebben over deze tariefswijziging dan kunt u vanaf half december de folder halen of aanvragen'.

De advertentie is verdeeld in zes hoofdstukjes tekst en zes tabellen. Eén van die tabellen heet Verklaring pictogrammen, met onder andere het silhouet van een vliegtuigje. Denk niet dat de bus- of belbezorging daarbij altijd door de lucht zal gaan. Het kan ook "de snelst mogelijke wijze van standaardpostvervoer' zijn: boot, trein of auto volgens de pictogrammen, maar dan staat er toch een vliegtuig, als ik het goed begrijp. Afgezien daarvan: de tabellen zijn wonderen van eenvoud vergeleken met de begeleidende kromtaal.

Waar maak je je druk over? Muggenzifterij, spijkers op laag water.

Ik denk er anders over. De PTT Post is dan wel een geprivatiseerde onderneming maar tegelijkertijd een bijzondere openbare dienst met het recht, het portret van het staatshoofd op haar voornaamste produkt te zetten. Met die status is de PTT een voorbeeld. Daarbij hoort een zekere waardigheid en niet die dood-van-een-handelsreiziger-toon in de werving.

Wat is het "zekere' in de waardigheid? Gewoon, fatsoenlijk Nederlands. Als ze bij de PTT (met lidwoord, en niet dat kwasi-intieme PTT zonder de, als "dokter' in een ziekenhuisdrama op de televisie) geloven iets eenvoudigers te hebben verzonnen, moeten ze niet op de knieën gaan zitten en in een soort gewichtige kleutertaal de indruk van het tegendeel wekken. Gewoon zeggen wat ze bedoelen, geen nieuwe woordjes bedenken, geen creatief proza, alleen tabellen.

Ik had een stukje willen schrijven over het gebrek aan onderzoek naar het analfabetisme in Nederland. Dit gaat over het half-alfabetisme waarnaar geen onderzoek meer nodig is.