Afgeschreven Roy en Willems voorkomen door laat doelpunt een complete afgang; Ajax, een voetbalparadijs met een tekort aan verdedigers

AMSTERDAM, 9 NOV. Ondanks een groot arsenaal aan schaduwelftallen, die alle vanaf de jeugd tot het eerste elftal volgens hetzelfde systeem dienen te spelen, zit het vlaggeschip van Ajax verlegen om goede en vooral pure verdedigers. Zonder de sinds kort geblesseerde Silooy en de al veel langer sukkelende Hansen moet technisch directeur Van Gaal noodverbanden aanleggen. Het klinkt ongeloofwaardig voor een club die aanspraak hoopt te kunnen maken op een landstitel dan wel een prolongatie van de UEFA-Cuptriomf van vorig seizoen, maar de praktijk bewijst het.

Van Gaal moest het gistermiddag na het blamerende gelijkspel (2-2) in De Meer tegen MVV toegeven. Over alternatieven voor geblesseerden of spelers die uit vorm zijn kan hij nauwelijks beschikken. Wanneer hij de reservebank moet bezetten met een 16-jarige middenvelder, Seedorf, als mogelijke stand-in voor een verdediger, en de al afgeschreven Willems en Roy is de nood wel erg hoog in het paradijs waar het heet te wemelen van hemelse talent.

Maar hoe groot ook het aantal talenten ook mag zijn, ouderwetse, degelijke verdedigers schijnen er niet meer gemaakt te worden. Ajax brengt vooral spelers voort die defensieve problemen voetballend kunnen oplossen en "in de zone' kunnen verdedigen, alles ten gunste van het aanvallende systeem. In geval van nood worden middenvelders ingezet of zelfs "omgebouwd' tot verdedigers.

Dat komt het doorgaans onmiskenbaar hoge aantrekkelijkheidsgehalte van de Ajax-wedstrijden zeker ten goede, maar wanneer op sommige dagen het de aanvallers niet meezit en het geluk het elftal in de steek laat dient het spel terug naar de basis gelegd te worden. Dan moet er overgeschakeld worden op soberheid, scherpte en vechtlust. En dat valt niet mee voor voetballers die zich in een salon wanen.

Misschien dreigt de technische leiding van Ajax steeds meer te moeten boeten voor het heilige geloof in haar systeem. Automatismen zijn leuk en noodzakelijk, maar als de gecomputeriseerde handelingen stagneren zou een beetje vermogen tot improvisatie niet misstaan. Dan is voetbal op intuïtie gewenst. En dat lijkt voor de meeste Ajacieden, ondanks hun grote technische vaardigheid, te veel gevraagd. Een spontane voetballer als Roy werd zelfs om zijn weliswaar wat verregaande intuïtieve spel de wacht aangezegd. Hij schopte het systeem in de war.

Van Gaal houdt vast aan "zijn' speelstijl en daar zal hij zijn redenen wel voor hebben. Niet voor niets werd vorig jaar daarmee door Ajax de UEFA Cup veroverd. Maar het komt wat star over wanneer zoals gisteren de zwakste spelers bij een 2-1 achterstand en met een numerieke meerderheid gehandhaafd blijven en de sterkste moet wijken. “Je speelt een bepaald systeem. En naar dat systeem wissel je”, verklaarde Van Gaal. “Alflen heeft in mijn ogen een goede wedstrijd gespeeld, maar is wel gewisseld omdat op dat moment het systeem vraagt dat er een middenvelder uitgaat. En daarom heb ik hem gewisseld. Dat is niet een kwestie van de zwakste of de sterkste speler.”

Zo kon het gebeuren dat Willems, die sinds 28 september 1991 (zonder Beenhakker) niet meer in het eerste van Ajax speelde en al maanden vergeefs moet wachten op een andere club, zijn rentree maakte om Van Loen te vervangen. Beter heeft Ajax ze door blessures van Pedersen en Groenendijk momenteel niet, vooral ook omdat vaste spits Pettersson zaterdag een liesblessure opliep. Even daarvoor moest Van Gaal zelfs een beroep doen op dissident Roy. De doffe parel werd op gejuich door de aanhang onthaald toen hij zijn opvolger Davids moest vervangen. De kwilzilverige flankspeler was niet in staat was geweest MVV-debutant Joordens te passeren.

Een half uur mocht Roy laten zien dat hij de lessen van Van Gaal ter harte had genomen. En juist hij legde vlak voor het einde de bal kopklaar voor Willems. Een hoog rendement, noemde Van Gaal het spel van Roy, wanneer je een half uur speelt en je bereidt een doelpunt voor. Maar daarmee heeft de technisch directeur de linkerspits allerminst in ere hersteld. “Dat zou een diskwalificatie inhouden voor Davids, want die heeft het tot vandaag heel goed gedaan. Het krediet dat ik Roy vorig jaar heb gegeven is ook groot geweest. Ik zou er nog een nachtje over moeten slapen om Roy meteen weer in te zetten na de eerste mindere wedstrijd van Davids. Dat is niet reëel. Maar dat is wel een overweging waard natuurlijk.” Maar toch is het beter voor hem dat hij verdwijnt, blijft Van Gaal zijn standpunt.

Met alle respect voor het kiene spel van MVV (de brutale spitsen Meijer en Scheepers en de balvaardige en beste speler van het veld Visser), de manier waarop Blind, Vink en met name De Boer en Kreek verdedigden had niet het niveau dat bij een topclub past. Voeg daarbij het anonieme optreden van Jonk en het wederom falen van Bergkamp en de depressie bij Ajax is verklaard. In zulke wedstrijden missen de Amsterdammers een geniale middenvelder, maar ook een speler als Winter, niet door zijn kunsten maar door zijn actieradius. Toen de middenvelder naar Lazio vertrok, haalde Van Gaal zijn schouders op. Jammer, maar niet rampzalig. Hij zal het nog te vroeg vinden om die mening te herzien. Misschien na zondag als Ajax in De Kuip van Feyenoord te zien krijgt hoe je op een minder elegante manier ook resultaten boekt.

Met een numerieke meerderheid (Reijners kreeg twee keer geel wegens overtedingen op Overmars) slaagde Ajax er in de Meer bijna in het grenzeloze vertrouwen van zijn aanhang te verliezen. Met dank aan scheidsrechter Schuurmans, die in de orkaan van het geluid dat van de F-side rolde weleens zijn objectiviteit verloor, en doelman Van der Sar die in de laatste minuut een lobje op weg naar het derde MVV-doelpunt van Scheepers onschadelijk maakte, bleven de lieveingen van Amsterdam na de wanvertoning tegen Guimaraes een nieuw fluitconcert bespaard.