Veere vreest verloedering stadsgezicht

VEERE, 7 NOV. Even voorbij de gemeentesecretarie in Veere, op de hoek van de Kerkstraat, ligt langs de rand van een groententuin een stapeltje bakstenen. P. Baas, hoofd van de afdeling volkshuisvesting en ruimtelijke ordening, denkt niet dat ze zijn bedoeld om er de garage van te bouwen die Veere nu al tot aan de Kroon bestrijdt. “Dat zou wel erg optimistisch zijn.”

Net als aan alle andere straten in Veere staat aan de Kerkstraat een aantal monumenten, waaronder de gemeentesecretarie. De huizen die geen monument zijn vallen naast deze panden niet uit de toon. Ook zij hebben oud-Hollandse dakpannen, wit met groene kozijnen en ramen die door houten roeden in kleine vierkanten zijn verdeeld. Een garage past niet in dit beeld en mag er volgens het "beschermende bestemmingsplan' dan ook niet komen. Veere staat sinds 1974 ingeschreven in het register van beschermde stads- en dorpsgezichten. Behalve aan de 116 monumenten mag ook aan de ongeveer 150 andere panden binnen de vestingmuren nu zonder toestemming van de gemeente vrijwel niets meer veranderen.

Baas haalt het voorbeeld van de garage aan om te laten zien wat er mis kan gaan nu op 1 oktober de nieuwe Woningwet van kracht is geworden. Deze deregulerende wet maakt een aantal kleine verbouwingen "vergunningsvrij', zoals berghokjes, carports en dakramen. “Dus nu kunnen mensen die geen garage mogen bouwen, een carport naast hun huis zetten. Een paar palen met een golfplaten dakje en klaar.”

Toen Veere er begin dit jaar achter kwam dat monumenten wel van de "vergunningsvrije' bouwwerken waren uitgezonderd maar beschermde stads- en dorpsgezichten niet, is men een vinnige correspondentie met staatssecretaris Heerma van volkshuisvesting begonnen. “In het belang van ons aller nageslacht” werd de staatssecretaris gevraagd ook de beschermde stads- en dorpsgezichten een uitzonderingspositie te verlenen.

Wethouder W.J. Sanderse wil het “nog net geen onbehoorlijk bestuur” noemen, maar onzorgvuldig vindt hij het wel. “Je mag toch veronderstellen dat als de ene wet je stadsgezicht beschermt, de andere wet dat niet ongedaan maakt.” De staatssecretaris wees erop dat de nieuwe Woningwet strengere voorwaarden aan de voorkant van een huis dan aan de zij- en achtergevel stelt. Een carport had volgens hem weinig invloed op een beschermd stads- of dorpsgezicht.

Maar dat is nu juist waar Veere bang voor is: “Een sluipend proces van verloedering. Hier een dubbel glas met een kunststoffen kozijn en plastic roeden er tegenaan geplakt, daar een raam dat het ritme van de daken verstoort.” Dat Heerma heeft toegezegd bij de evaluatie van de nieuwe Woningwet in 1995 de beschermde stads- en dorpsgezichten “nadrukkelijk te zullen betrekken”, vindt Sanders “eigenlijk onzin”. “Van zo'n proces zie je pas na tien jaar de gevolgen.”

Inmiddels stromen op de gemeentesecretarie de adhesiebetuigingen binnen. Van de ruim 200 beschermde stads- en dorpsgezichten hebben er al meer dan 70 laten weten achter de actie van Veere te staan. De Vereniging van Nederlandse Gemeenten, die bij de Kamerbehandeling van de nieuwe Woningwet tevergeefs aandrong op een uitzondering voor beschermde stads- en dorpsgezichten, heeft de getroffen gemeenten opgeroepen “ongewenst vergunningsvrij bouwen” bij haar te melden, “zodat er zonodig actie ondernomen kan worden”.

De nieuwe Woningwet is bedoeld om het aantal regels op het gebied van de woningbouw te verminderen maar “in Veere wordt het er voorlopig niet eenvoudiger op”, zegt Sanderse. In zijn laatste brief heeft staatssecretaris Heerma aangeraden ook de overige panden anders maar als monument aan te wijzen. In dat geval zullen in heel Veere geen "vergunningsvrije bouwwerken' mogen worden uitgevoerd. De brief heeft veel kwaad bloed gezet. “Zoiets kost ontzettend veel geld aan restauratiesubsidies. En met alle procedures die eraan vastzitten is dat toch geen deregulering?”