"Samenstelling van Kosto-lijst is onmogelijke klus'; Hoofd bevolkingsregister verwacht dat lijst nog groeit

AMSTERDAM, 7 NOV. “Het is een onmogelijke klus”, zegt mr. J.E Geuzingen, directeur van het Amsterdamse bevolkingsregister. Als ambtenaar van de burgerlijke stand heeft hij van het gemeentebestuur de opdracht gekregen de zogeheten Kosto-lijst op te stellen. Op deze lijst staan illegalen die slachtoffer zijn geworden van de Bijlmerramp en die nu aan staatssecretaris Kosto (justitie) zullen worden voorgedragen voor legalisering. “Tweeduizend mensen hebben zich aangemeld en we weten allemaal dat het er teveel zijn. Ik moet die lijst dus reduceren”, zegt Geuzingen, terwijl hij over zijn halve brilleglazen de zaal inkijkt.

Tegenover hem een tiental advocaten. Op een informele bijeenkomst, georganiseerd door de orde van advocaten, licht Geuzingen zijn werkwijze toe. Tot nu toe bestaat de lijst uit 64 namen. De raadslieden vertegenwoordigen de slachtoffers die alsnog op de lijst geplaatst willen worden. Geuzingen verwacht dat zijn lijst in de komende weken zal aangroeien tot rond de 120 mensen.

Er is de laatste tijd, ook van de kant van advocaten, kritiek geweest op de manier waarop Geuzingen de Kosto-lijst zou samenstellen. De criteria die de directeur van het bevolkingsregister hanteert zouden te ondoorzichtig zijn. Vanavond hebben advocaten en ambtenaar besloten om zich samen te buigen over de kwadratuur van cirkel: hoe kan men een lijst opstellen die "de werkelijkheid zoveel mogelijk benadert'.

Geuzingen geeft toe dat hij beperkte mogelijkheden heeft om bewijzen te verzamelen: “Ik zal nooit zeggen dat iemand niet in een van de getroffen flats heeft gewoond. Maar als ambtenaar van de burgerlijke stand kan ik van illegalen in eerste instantie niet anders dan hetzelfde verwachten als van elke andere Nederlander: dat ze zich inschrijven bij het bevolkingsregister en opgegeven waar ze hun nachtrust doorbrengen. Goed, dat hebben ze niet. Dus moeten ze aantonen dat ze als een gewone Amsterdammer hebben geleefd, ook al is hun bestaan er steeds op gericht geweest om juist niets aan te tonen.”

Volgens Geuzingen is het "Godsonmogelijk' dat iemand in Amsterdam kan leven zonder ooit ergens een spoor van zijn bestaan na te laten. Maar het is aan de advocaten, en niet aan hem om die sporen te verzamelen. Geuzingen: “Ik hanteer alleen zogeheten "geobjectiveerde criteria'. Een politieverklaring, een bewijs van inschrijving. Ik kan niet in de cultuur van die mensen duiken. Dat kunnen de advocaten wel.”

De advocaten proberen te achterhalen wat de ambtenaar wel en niet als "bewijs' accepteert. Een sofi-nummer, een abonnement op een krant, een garantie-bewijs van een Samsonite-koffer? Hoe zal hij de verschillende zaken wegen die de advocaten hem aandragen? “Stel, iemand van mijn clienten staat geregistreerd in Noord. Maar hij heeft een bewijs van inenting van zijn kinderen in de flat Kruitberg. Wat laat u zwaarder wegen?”, vraagt een van de advocaten. “Het is duidelijk dat die mensen zich niet laten registreren op het adres waar ze wonen.”

Geuzingen luistert en knikt welwillend maar laat zich niet in de kaart kijken. Hij wil niet vertellen welke criteria voor hem doorslaggevend zijn: “Het zijn allemaal kleine stukjes bewijs dat het middelpunt van hun leven in de betreffende flat plaatsvond. Maar hoe ik dat weeg kan ik niet zeggen. Een kok wil ook niet altijd vertellen wat er in zijn recepten zit.”

De onderzoeksmogelijkheden van Geuzingen zijn beperkt. Zo mag hij als ambtenaar geen getuigenverklaringen beoordelen op hun waarheidsgehalte. Dat mag alleen een rechter doen. “Ik zeg maar gewoon: als een arts iets zegt, heeft het voor mij iets meer waarde dan wanneer de buurvrouw iets zegt.” Iedereen in de zaal is het erover eens dat de procedure waarbij een gemeenteambtenaar taken van de vreemdelingenwet krijgt opgelegd, op zijn minst "ongebruikelijk' is.

Kosto heeft aan Amsterdam als voorwaarde gesteld dat alleen mensen op de lijst mogen die door de gemeente vervangende woonruimte krijgen toegewezen. “De gemeente zegt: "kom niet met 600 mensen aan want dan moeten we 600 huizen aanbieden'. Dus zegt men: "ga nog eens goed kijken'. Laten we eerlijk zijn”, zegt Geuzingen, “wat ik doe is geen lijst van slachtoffers samenstellen, maar uitzoeken wie er in de flats woonde.”

“Het blijft allemaal een curieuze zaak waar rechtstechnisch nog heel wat op aan te merken is”, zegt een van de advocaten. “En dat Kosto dan ook het moment nog moest aangrijpen om met zijn uitspraken over illegalen te komen maakt het wel erg explosief.”

De illegalen die vorige week uit het Novotel zijn gezet omdat ze toen nog niet op de Kosto-lijst voorkwamen, bivakkeren intussen nog steeds in het buurtcentrum onder de Bijlmerflat Gerenstein. Zonder keuken, douche, of sanitaire voorzieningen. 's Ochtends om 9 uur moeten ze hun matrassen oprollen om plaats te maken voor de leerlingen van de Open School die in het lokaal les krijgen. Een deel van hen brengt de dag door met koffiedrinken in de Nieuwe Kerk waar een "inloopcentrum' is ingericht. Hulpverleners houden zich ijverig aan het reglement: "geen drank, geen drugs, geen journalisten'. Buiten, in tochtige gangen van het winkelcentrum Ganzenhoef vertelt Alexander uit Ghana wat het wachten op de Kosto-lijst met hem doet: “Mijn lichaam wordt leeg en mijn hoofd wordt gek.”

    • Marjon van Royen